Koepeltsjerke (Ljouwert)

Ut Wikipedy
Jump to navigation Jump to search
Koepeltsjerke
Koepelkerk Leeuwarden.jpg
lokaasje
lân Flag of the Netherlands.svg Nederlân
provinsje Frisian flag.svg Fryslân
plak Flag of Leeuwarden.svg Ljouwert
adres Vredeman de Vriesstrjitte 24-a
bysûnderheden
type bouwurk Tsjerke
boujier 1923
arsjitekt Tjeerd Kuipers
boustyl Neo-byzantynske styl
monumintale status ryksmonumint
monumintnûmer 520002
oare ynformaasje
webside Side Koepelteäter

De Koepeltsjerke is in eardere grifformearde tsjerke op de hoeke fan de Vredeman de Vriesstrjitte en de Alma Tademastrjitte yn Ljouwert. De tsjerke is in ryksmonumint en troch it byzantynske oansjen fan de tsjerke is it ien fan de meast bysûndere bouwurken fan de stêd. Sûnt 2015 wurdt de Koepeltsjerke brûkt as teäter.

Skiednis[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

De Koepeltsjerke waard as grifformearde tsjerke yn 1923 boud neffens in ûntwerp fan de arsjitekt Tjeerd Kuipers, dy't him beynfloedzje liet troch de betingsten dy't Abraham Kuyper oer it ideale tsjerkegebou publisearre hie. It wie ynearsten it doel om de tsjerke mei in hast katedrale alluere te ferneamen nei keninginne Wilhelmina, sa't dat ek barde mei Tjeerd Kuipers' Wilhelminatsjerke fan Doardt, mar om't de namme Koepeltsjerke al gau ynboargere rekke, is dêr neat mear fan telâne kommen. Noch gjin tsjien jier letter diene de grifformearden Ljouwert op'e nij fersteld stean mei de bou fan in noch opmerkliker tsjerke: de Pelikaantsjerke.

Ynterieur

Yn 1977 waard it oarspronglike oargel fan Valckx & Van Kouteren ferfongen troch in oargel fan Jos Vermeulen. It Vermeulen-oargel waard yn 1935 boud foar de yn 1975 ôfbrutsen neogotyske Hillich-Herttsjerke fan Tilburch. It instrumint had 49 registers ferdield oer trije manualen en pedaal en is it grutste tsjerke-oargel fan Fryslân.

Nei de foarming fan de Protestanske Tsjerke yn Nederlân ûntstie in lange striid foar it behâld fan it grifformearde erfguod yn de stêd. Alle grifformearde tsjerken waarden oerstallich ferklearre en ek de monumintale Koepeltsjerke waard ôfstjitten. [1]. De Algemiene Tsjerkeried fan Ljouwert joech op 11 maart 2015 tastimming foar de ferkeap oan in belizzer út Snits. Op 4 maaie 2014 waard yn de Koepeltsjerke de lêste tsjerketsjinst holden.[2] De nije eigner hat mei behâld fan de arsjitektuer en ynrjochting fan de Koepeltsjerke in kultureel sintrum makke.[3]

Arsjitektuer[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

De boustyl fan de Koepeltsjerke is in mingeling fan art deco en byzantynske styleleminten. It byzantynske oansjen wurdt benammen feroarsake troch de tsiensidige koepel, dy't mei koper belein is. Boppe de noardlike yngong is in grut roasfinster mei in betonnen trasearing ynbrocht. Oan de sintrale bou binne trije fleugels tafoege, dêr't galerijen yn boud waarden. Sa ûntstie der in tsjerke mei in sitplak foar likernôch 1.100 minsken. De banken binne oriëntearre op de preekstoel, dêr't it oargel boppe hinget. De trije bylden op de tuorren fan it oargel stellen it Leauwen, de Hope en de Leafde foar en waarden yn 1790 makke foar it oargel fan de Herfoarme Tsjerke fan it Hearrenfean.[4] Opfallend is de grutte sintrale luchter yn de foarm fan in kroan. De luchter krige dizze foarm fanwegen it feit dat doe it 25-jierrich kroaningsjubileum fan keninginne Wilhelmina fierd waard. Ek de jiertallen 1898 en 1923 yn de glês-yn-leadramen ferwize nei dat jubileum. Yn de ramen binne fierders wapens en de symboalen fan de evangelisten as dekoraasje ferwurke. [5]

Trivia[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

  • Yn 2011 wie de Koepeltsjerke de lokaasje fan United Praise, in barren dêr't religieuze muzyk sintraal stie. Sûnt lange tiid wie de Koepeltsjerke, bûten de grutte kristlike feesten om, wer ta it lêste sitplak beset.[6]
  • It oargel fan de Koepeltsjerke kaam yn novimber 2012 yn it nijs troch in filmke op YouTube. Organist Jelle de Jong spile op it filmke it nûmer "Don't You Worry Child" fan de groep Swedish House Mafia.[7]

Externe links[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en referinsjes[boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en/as referinsjes: