Katedraal fan Lichfield

Ut Wikipedy
Jump to navigation Jump to search
Katedraal fan Lichfield

Cathedral Church of the Blessed Virgin Mary and St Chad

Lichfield Cathedral 2010-10-13.jpg
lokaasje
lân Flag of England.svg Ingelân
greefskip Staffordshire Flag.svg Staffordshire
plak Lichfield
adres 19A The Close, Lichfield WS13 7LD
bysûnderheden
type bouwurk Katedraal
boujier 1195–1340
boustyl Gotyk
monumintale status Grade I listed building
oare ynformaasje
hichte 76,8 meter
lingte 113 meter
webside Side katedraal

De Katedraal fan Lichfield (Lichfield Cathedral) yn Lichfield, Staffordshire, is de katedraal fan it Anglikaanske bisdom Lichfield en de iennige midsiuwske katedraal fan Ingelân mei trije spitsen.

It bisdom Lichfield beslacht Staffordshire, in grut part fan Shropshire en in diel fan it Black Country en de West Midlands.

Algemien[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

De oarspronklik oan de Angelsaksyske hillige Sint-Chad en de Jongfaam Marije wijde katedraal hat in ynterieurlingte fan 113 meters en it skip hat in breedte fan 21 meter. De sintrale toer boppe de fiering mjit 77 meter en de twa westlike spitsen binne likernôch 58 meter heech.

De katedraal yn 1807

It boumaterjaal foar de katedraal waard súdlik fan Lichfield wûn. Troch it gewicht fan it stiennen ferwulft hingje de muorren fan it skip nei bûten ta wat út it lead, mar troch maatregeles is der oan de fersakking in ein kaam.

De Ingelske Boargerkriich brocht grutte skea oan de katedraal. Doe gyngen alle brânskildere ramen ferlern. Likegoed besitte de ramen fan de Marijekapel noch jimmeroan Flaamsk midsiuwsk brânskilderd glês fan hege kwaliteit. Se datearje út de jierren 1530 en waarden oan it begjin fan de 19e iuw oankocht nei't ûnder Napoleon de abdij fan Herkenrode yn Belgje sletten waard. Der binne ek ramen fan hege kwaliteit fan Betton en Evans (1819) en út it lêste diel fan de 19e iuw, benammen dy fan Charles Eamer Kempe.

De Evangeeljes fan Lichfield (de saneamde Lichfield Gospels), ek bekend ûnder de namme it Boek fan Chad, binne de manuskripten fan de evangeeljes fan Mattéus en Markus en it begjin fan Lukas. Se binne benammen yn it Latyn skreaun, hawwe guon teksten yn it âld-Welsk en stamme út ± 730. Oarspronklik wiene der twa wurken, mar yn de tiid fan de Ingelske Boargerkriich gyng der ien ferlern. Fan Peaske oant de Kryst wurdt it manuskript útstald yn it kapittelhûs.

Skiednis[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Koer fan de katedraal
Heechalter

Doe't Chad yn 669 biskop fan Mersia waard ferhûze hy de sit fan Repton nei Lichfield, mooglik om't it al in hillich plak fan martlerdom yn de Romeinske tiid wie. De earste katedraal op it hjoeddeiske plak waard om 700 hinne boud, doe't biskop Hedda in nije tsjerke bouwe liet om dêr it bonkerak fan Sint-Chad yn ûnder te bringen. Chad wie yn 672 stoarn en syn reliken waarden yntusken drok besocht troch pylgers. Om de macht fan de aartsbiskop fan Canterbury te beheinen stifte kening Offa fan Mersia mei de segen fan de paus yn 786 it aartsbisdom Lichfield. De fertsjintwurdigeres fan de paus waarden tige wolkom hjitten troch Offa en wiene oanwêzich by it kontroversjele Konsylje fan Chelsea yn 787, dêr't útsteld waard om yn it neidiel fan Canterbury yn Lichfield in aartsbisdom te fêstigjen. Der wie fûl ferset, mar de aartsbiskop fan Canterbury moast it ôflizze tsjin Offa en de pauslike ôffurdigen, dy't Higbert as de nije aartsbiskop fan Lichfield beneamden. Paus Adrianus stjoerde Higbert it pallium, wêrmei't er syn stipe oan it beslút joech. Ut tank foar syn stipe ûnthiet Offa om alle jierren goud nei de paus te stjoeren foar de soarch foar earmen en de ferljochting fan de Sint-Piter yn Rome. It aartsbisdom Lichfield bleau lykwols mar 16 jier bestean en waard al gau nei it ferstjerren fan Offa opdoekt, wertroch Súd-Ingelân wer folslein ûnder bisdom Canterbury kaam te fallen.

Fanôf 1085 oant yn de 12e iuw waard de oarspronklik houten Saksyske tsjerke ferfongen troch in romaanske Normandysk gebou fan stien en dy waard fanôf 1195 ferfongen troch de hjoeddeiske goatyske katedraal. It koer stamt út 1200, de transepten út 1220-1249 en mei it skip waard yn 1260 útein set. It achtsidige kapittelhûs waard yn 1249 foltôge en is mei syn byldhouwurk ien fan de meast moaie dielen fan de katedraal. Yn it kapittelhûs wurde de grutste skat fan de katedraal útstald, de Evangeeljes fan Lichfield. Mei de bou fan de Marijekapel (Lady Chapel) yn de jierren 1330 wie de goatyske nijbou foltôge.

Ingelske Boargerkriich[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Yn de jierren fan de Ingelske Boargerkriich waard der yn it tiidrek 1643-1646 slim fochten om Lichfield. Om it gebiet fan de katedraal lei in grêft en mei de ferdigeningsmuorren wie de katedraal in soarte fan militêr fort. De autoriteiten fan de katedraal keazen yn it konflikt de kant fan Karel I, wylst it stedsfolk benammen de kant sochten fan it Parlemint.

De katedraal rekke by it geweld slim skeind; de fieringstoer waard fernield, de daken ferneatige en alle ramen gyngen ferlern. Biskop Hacket sette nei de restauraasje fan de monarchy mei stipe fan kening Karel II yn de jierren 1660 mei it herstel fan de tsjerke útein, mar de wurksumheden soene noch oant yn de 19e iuw duorje. Op de gevel tusken de twa muorren stie oant yn de 19e iuw in ûnbidich grut byld fan kening Karel II, tsjintwurdich stiet it bûten by it súdlike portaal.

Fiktoriaanske restauraasje[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Doksaal fan Scott

Ek al wie de 18e iuw in gouden iuw foar de stêd Lichfield, yn dyselde tiid rekke de katedraal yn ferfal. De 15e-iuwske bibleteek oan de noardlike kant fan it skip moast ôfbrutsen wurde en de boeken ferhûzen nei it tsjintwurdige plak boppe it kapittelhûs. De measte bylden fan de westlike gevel waarden ferwidere en it mitselwurk oerdutsen mei romeinsk semint. Oan it ein fan de iuw liet de arsjitekt James Wyatt it heechalter ferwiderje om sa fan it koer en de Marijekapel ien romte te meitsjen en in stiennen doksaal oan it begjin fan it koer tafoegje. Ek waard it eastlike raam fan brânskilderd glês foarsjoen.

Yn de Fiktoriaanske tiid waard de gevel troch George Gilbert Scott restaurearre. De bylden stelle kenings, keninginnen en hilligen foar en binne foar in diel orizjineel en immitaasjes en tafoegings as de orizjinelen net mear oanwêzich wiene. Wyatt hie foar it doksaal midsiuwsk stienwurk brûkt, dat Scott op syn bar brûkte om stuollen te meitsjen foar de geastliken op it alter. It stiennen doksaal waard ferfongen torch in nij, troch Scott ûntwurpen, metalen koerhek en is in hichtepunt fan Fiktoriaanske keunst, lykas ek de tegels oer de flier dy't ynfloeden hawwe fan de midsiuwske tegels dy't yn it koer fûn binne en yn de bibleteek bewarre wurde.

200pxIngel fan Lichfield

Ingel fan Lichfield[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Yn febrewaris 2003 waard ûnder it skip fan de tsjerke in 8e-iuwk reliëf fan de aartsingel Gabriël fûn. It 60 sintimeter hege reliëf is fan kalkstien en makke oarspronklik diel út fan in sarkofaach, dêr't mooglik de reliken fan Sint-Chad yn lein hawwe. It reliëf is brutsen yn trije dielen mar fierder yntakt.

Oargel

Oargel[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Eardere oargels (Robert Dallam (1639), Thomas Schwarbrick (1740) en Samuel Green (1790)) fan de katedraal stiene op it stiennen doksaal dat troch George Gilbert Scott yn 1856 ôfbrutsen waard. De tsjerke krige yn 1861 yn de earm fan it noardlik transept in nij trijemanualich oargel fan George Holdich mei in opmerklik Pedaal Oargel fan tsien registers. Yn 1884 waard op deselde lokaasje in nij oargel boud troch Hill & Son. It ynstrumint ferhûze yn 1908 nei it plak yn de romten boppe it koer, dêr't it yn twa fronten yn it koer en it transept troch J. Oldrid Scott wer opboud waard. Scott brûkte by de weropbou âlder piipwurk fan Holdich en ek in grut part fan it Pedaal Oargel waard op 'e nij brûkt.

Yn 1974 krige it oargel û.o. in nije spyltafel en elektro-pneumatyske traktueren fan Hill Norman & Beard. Yn it ramt fan de fiering fan it 1300-jierrich jubileum fan de earste Sint-Chadtsjerke waard de disposysje fan it oargel yn it koer troch Harrison & Harrison wer yn de sitewaasje fan 1908 werombrocht. It krige nije elektro-pneumatyske traktueren en de spyltafel waard op 'e nij ûntwurpen. In nije seksje fan 13 registers waard yn it noardlike trifoarium tafoege.

Boarnen, noaten en referinsjes[boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Ingelsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: en:Lichfield Cathedral