Jharkhand

Jharkhand झारखंड
Dielsteat fan Yndia
De Hundru-wetterfallen by Ranchi.
Symboalen
Algemien
Lân	Yndia
Haadstêd	Ranchi
Grutste stêd	Jamshedpur
Distrikten	24
Befolking
Ynwennertal	32.988.134 (2011)
Talen	Hindy (offisjeel), Santali, Ho, Mundari
Geografy
Oerflak	79.714 km²
Heechste punt	300 - 1366 m
Oar
Stifting	15 novimber 2000
Tiidsône	IST (UTC+5:30)
Offisjele webside
jharkhand.gov.in
Kaart
Lokaasje fan Jharkhand yn Yndia

Jharkhand (útspr. likernôch "dzj'har-k'hand") is in dielsteat yn it easten fan Yndia. De namme betsjut letterlik "Lân fan 'e Wâlden" (fan it Sanskryt Jhari foar bosk en Khand foar lân). De steat waard yn 2000 ôfspjalte fan 'e súdlike dielen fan Bihar. Jharkhand stiet bekend om de grutte foarrieden oan mineralen en syn grutte oantal fan lânseigen stammen, de saneamde Adivasi.

Geografy

Jharkhand leit op it Chota Nagpur-plato en hat tichte wâlden, heuvelrêgen en djippe dellingen. De steat wurdt begrinzge troch Bihar yn it noarden, West-Bingalen yn it easten, Orissa yn it suden en Chhattisgarh en Uttar Pradesh yn it westen.

Parasnath.

De wichtichste rivieren binne de Damodar, de Subarnarekha en de Brahmani (as de Súd Koel en de Sankh). It heechste punt fan 'e steat is de Parasnath-berch (1366 m), in wichtich pylgersplak foar Jaïnisten. Jharkhand hat in tropysk klimaat mei hite simmers en in krêftige moessonperioade.

Skiednis

De skiednis fan Jharkhand is nau ferbûn mei de striid fan 'e stammen foar autonomy. Yn 'e tiid fan it Mogolryk en letter de Britske oerhearsking wiene der ferskate opstannen fan 'e Adivasi tsjin de útlânske machtshawwers en lânhearen.

Birsa Munda en de autonomy

De meast ferneamde frijheidsstrider fan Jharkhand wie Birsa Munda (1875–1900), in jonge stamlieder dy't in grutte opstân tsjin de Britten late. Hy wurdt hjoed-de-dei as in godheid fereare. Sûnt de ûnôfhinklikens fan Yndia yn 1947 wie der in konstante politike druk foar in eigen steat. De Adivasi fûnen dat harren grûnstoffen brûkt waarden foar de yndustrialisaasje fan Yndia, wylst de lokale befolking yn earmoede efterbleau.

Op 15 novimber 2000 (de bertedei fan Birsa Munda) waard Jharkhand de 28e dielsteat fan 'e Yndiaaske uny.

Befolking

Neffens de sifers fan 2011 hie Jharkhand hast 33 miljoen ynwenners. Foar 2026 wurdt it ynwennertal rûsd op likernôch 41 miljoen. Jharkhand hat in jonge befolking, mar ek te krijen mei útdagings op it mêd fan ûnderwiis en sûnenssoarch op it plattelân.

De befolking is in mozayk fan ferskate etnyske groepen. De lânseigen stammen (foaral de Santhal, Munda en Oraon) foarmje sa'n 26% fan de befolking.

Religy yn Jharkhand

Religy	% (2001)	(2011)	Ferskil	Karakteristyk
Hindoeïsme	68,57%	67,83%	-0,74%	De grutste groep.
Islam	13,85%	14,53%	+0,68%	Fral yn 'e stêden en it noardeasten.
Sarnaïsme (Stammegodstsjinsten)	13,04%	12,82%	-0,22%	Tradisjonele natoerferearing fan 'e Adivasi.
Kristendom	4,05%	4,30%	+0,25%	Sterk fertsjintwurdige ûnder bepaalde stammen.
Oars (û.o. Sikhisme en Boedisme)	0,49%	0,52%	+0,03%

Kultuer

Sohrai skilderwuk oan muorren.

Op it mêd fan byldzjende keunst is de Sohrai-Paitkar skilderkunst hiel lânseigen. Dat binne muorreskilderingen mei natuerlike pigminten dy't tradisjoneel troch froulju op 'e muorren fan harren liemen huzen oanbrocht wurde as de rispinge fierd wurdt.

Befolkingsûntwikkeling fan Jharkhand (1901–2011)

Jier	1901	1911	1921	1931	1941	1951	1961
Ynwennertal	6.068.233	6.747.122	6.767.410	7.908.737	8.843.802	9.697.254	11.606.489
Groei	—	+11,2%	+0,3%	+16,9%	+11,8%	+9,6%	+19,7%
Jier	1971	1981	1991	2001	2011
Ynwennertal	14.227.133	17.612.069	21.844.911	26.945.829	32.988.134
Groei	+22,6%	+23,8%	+24,0%	+23,4%	+22,4%

Grutste stêden

De measte stedsbewenners konsintrearje har om de stiel- en koalstêden lykas Jamshedpur, Dhanbad en Bokaro. Dy stêden binne letterlik om de fabriken en minen hinne boud. In soad Adivasi-mienskippen wenje noch yn lytse doarpen yn 'e tichte wâlden. Troch de mynbou en it ferlies fan lânbougrûn lûke hieltyd mear jonge minsken nei de stêden foar wurk. Yn 1951 wenne noch likernôch 9-10% fan 'e befolking yn in stêd, hjoed-de-dei is dat neffens rûzing al 30%.

Rang	Stêd	Ynwennertal (2011)	Karakter en bysûnderheden
1	Jamshedpur	1.339.438	De "Stielstêd fan Yndia"; thúsbasis fan Tata Steel.
2	Dhanbad	1.162.472	Sintrum fan 'e koalminen.
3	Ranchi	1.073.427	De haadstêd en in groeiend ûnderwiis- en IT-sintrum.
4	Bokaro Steel City	414.820	Ien fan 'e wichtichste sintra foar de swiere yndustry (steats-stielfabriken).

Ekonomy

De steat wurdt faak de "Mineraalsteat" neamd om't it mear as 40% fan 'e totale minerale foarrieden fan Yndia ûnder de grûn lizzen hat. De steat is de grutste produsint fan koal, izererts en koper yn Yndia.

Jamshedpur wie de earste plande yndustrystêd fan Yndia. De swiere yndustry (stiel, masines, semint) foarmet de rêchbonke fan 'e ekonomy.

Nettsjinsteande de grutte rykdom oan grûnstoffen is Jharkhand ien fan 'e dielsteaten mei de measte earmoede. Dy earmoede feroarsaket faak sosjale ûnrêst en de opgong fan 'e naksalistyske rebellen yn 'e tichte wâlden. Naksalistysk ferwiist nei in radikale maoïstyske guerrillabeweging yn Yndia en is ôflaat fan it doarpke Naxalbari yn West-Bingalen, dêr't yn 1967 in wapene boere-opstân begûn.

Bestjoer

De steat wurdt bestjoerd fanút de haadstêd Ranchi. Foar in effisjint bestjoer is Jharkhand opdield yn fiif divyzjes (regio's) en 24 distrikten.

Kaart fan 'e 24 distrikten fan Jharkhand.

Distrikt	Haadplak	Ynwennertal (2011)	Rûzing (2026)	Groei (%)
South Chotanagpur Divyzje
Ranchi	Ranchi	2.914.253	3.650.000	+25,2%
Gumla	Gumla	1.025.213	1.280.000	+24,8%
Khunti	Khunti	531.885	665.000	+25,0%
Lohardaga	Lohardaga	461.790	575.000	+24,5%
Simdega	Simdega	599.578	750.000	+25,1%
North Chotanagpur Divyzje
Dhanbad	Dhanbad	2.684.487	3.320.000	+23,7%
Bokaro	Bokaro	2.062.330	2.580.000	+25,1%
Giridih	Giridih	2.445.474	3.100.000	+26,8%
Hazaribagh	Hazaribagh	1.734.495	2.180.000	+25,7%
Chatra	Chatra	1.042.886	1.320.000	+26,6%
Koderma	Koderma	716.259	920.000	+28,4%
Ramgarh	Ramgarh	949.443	1.190.000	+25,3%
Kolhan Divyzje
East Singhbhum	Jamshedpur	2.293.919	2.850.000	+24,2%
West Singhbhum	Chaibasa	1.502.338	1.880.000	+25,1%
Seraikela	Seraikela	1.065.056	1.340.000	+25,8%
Santhal Pargana Divyzje
Dumka	Dumka	1.321.442	1.650.000	+24,9%
Deoghar	Deoghar	1.492.073	1.910.000	+28,0%
Godda	Godda	1.313.551	1.660.000	+26,4%
Sahibganj	Sahibganj	1.150.456	1.460.000	+26,9%
Pakur	Pakur	900.422	1.160.000	+28,8%
Jamtara	Jamtara	791.042	1.010.000	+27,7%
Palamu Divyzje
Palamu	Daltonganj	1.939.869	2.450.000	+26,3%
Garhwa	Garhwa	1.322.784	1.690.000	+27,8%
Latehar	Latehar	726.978	935.000	+28,6%
Totaal Jharkhand		32.988.134	~41.500.000	+25,8%

Natoer

Fanwegen it heuvelachtige lânskip fan it Chota Nagpur-plato hat Jharkhand in oerfloed oan natoer.

Wetterfallen

Ranchi stiet ek wol bekend as de "Stêd fan 'e Wetterfallen". De bekendste binne:

Dassam wetterfal.

• Hundru wetterfal: hjir falt de Subarnarekha-rivier fan in hichte fan 98 meter nei ûnderen.
• Dassam wetterfal: in prachtige wetterfal dêr't it wetter yn tsien streamen delkomt.
• Jonha wetterfal: ek wol de Gautamdhara neamd, om't der in Boedistyske timpel njonken stiet.

Floara en Fauna

De steat hat ferskate beskerme gebieten dêr't de natuerlike rykdom bewarre wurdt:

Wyldreservaat Dalma.

• Nasjonaal Park Betla is ien fan 'e earste parken yn Yndia dat ûnder it Project Tiger foel. Njonken tigers libje hjir ek oaljefanten, loaihoarsen en harten.
• It Wyldreservaat Dalma is in reservaat dat bekend stiet om 'e grutte populaasje wylde oaljefanten.
• It Wyldreservaat Hazaribagh is in boskgebiet dêr't it ekosysteem fan it plato goed te sjen is.

Miljeu

Iepen minen yn Jharia.

De natoer fan Jharkhand stiet ûnder grutte druk troch de yntensive mynbou. Fral de iepen koalminen soargje foar grutskalige ûntbosking en fersmoarging fan it grûnwetter. Stêden lykas Jharia en Dhanbad hearre ta de meast fersmoarge plakken fan 'e wrâld. Dat komt net allinnich troch de yndustry, mar foaral troch de ûndergrûnske koalbrannen dy't al desennia lang giftige gassen en reek útstjitte.

De rivier de Damodar, dy't troch it koalgebiet streamt, is ien fan 'e meast fersmoarge rivieren fan Yndia. Giftich ôffal fan minen en gemyske yndustry komt faak fuortendaliks yn it wetter telâne, wat it drinkwetter foar de lokale befolking yn gefaar bringt.

Troch de grutskalige iepen mynbou wurde hiele heuvels en wâlden ferwidere. It lân dat nei de mynbou efterbliuwt, is faak ûnfruchtber en net mear te brûken foar lânbou.

Tusken natoerbeskermers en de Adivasi-mienskippen oan 'e iene kant en de grutte mynboubedriuwen oan 'e oare kant binne geregeldwei konflikten.

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

Census of India. Commons Wikimedia Commons  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Jharkhand fan Wikimedia Commons.