Grize goars

grize goars
Mantsje Wyfke
taksonomy
ryk dieren (Animalia) stamme rêchstringdieren (Chordata) klasse fûgels (Aves) skift moskeftigen (Passeriformes) famylje goarsfûgels (Emberizidae) skaai goarzen (Emberiza)
soarte
Emberiza cia
Linnaeus, 1766
IUCN-status:
ferspriedingsgebiet
stânfûgel      simmerfûgel      wintergast

De grize goars (Emberiza cia) is in sjongfûgel út 'e famylje fan 'e goarsfûgels (Emberizidae). De soarte komt foar yn Noard-Afrika, Europa en Aazje.

Skaaimerken

De grize goars is 15 oant 16,5 sm lang, fan it puntsje fan 'e snaffel oant de ein fan 'e sturt. It briedende mantsje hat kastanjebrune boppedielen mei donkere streken, in grize kiel en in griis boppeboarst en in fierder ljochtbrune ûnderkant. De grize kop hat swarte streekjes.

It wyfke is in fletsere ferzje fan it mantsje, mei in ljochtere ûnderkant mei lytse streekjes, in griisbrune rêch en in kop mei minder kontrast.

De juvenyl liket op it wyfke, mar hat in kop mei streekjes.

De streke goars (Emberiza striolata), dy't in soad fan 'e grize goars hat, hat in hielendal grize krún.

Fersprieding en libbensgebiet

De soarte briedt yn in gebiet dat him útwreidet fan Noardwest-Afrika, oer it suden fan Europa, Turkije en Iran, oant yn 'e Himalaya. Yn syn briedgebiet is de grize goars benammen in stânfûgel, hoewol't de noardlikste populaasjes winterdeis nei it súdlike diel fan it ferspriedingsgebiet migrearje.

It libbensgebiet bestiet út rotsige hellingen yn berchgebieten boppe de beamgrins, yn terrein dat mar tin begroeid is mei toarnstrûken, gers en krûdeftige planten. Pleatslik komme der ek populaasjes op seenivo foar, yn keal, rotsich en mar tin begroeid terrein. Yn Dútslân komt de soarte foar op steile berch- en heuvelhellingen mei wyngerds, ûnder oare oan 'e Ahr, de Mûzel en de Ryn besuden Königswinter.

De soarte bestiet út seis ûndersoarten:

• E. c. cia: fan Sintraal- en Súd-Europa oant de Balkan en noardlik Turkije, en yn Noardwest-Afrika.
• E. c. hordei: fan Grikelân oer it suden fan Turkije oant Israel en Jordaanje.
• E. c. prageri: yn 'e Kaukasus, súdlik Oekraïne, eastlik Turkije en súdwestlik en noardlik Iran.
• E. c. par: fan noardeastlik Iran oant Sintraal-Aazje en noardlik Pakistan.
• E. c. stracheyi: fan 'e noardwestlike Himalaya oant súdwestlik Tibet en Nepal.
• E. c. flemingorum: yn sintraal Nepal.

Nederlân

De grize goars is in tige seldsume dwaalgast yn Nederlân. Yn 2011 is de fûgel op Skier waarnommen.

Hâlden en dragen

Nêst.

De soarte briedt op 'e grûn yn drûch, rotseftich terrein. It nêst is komfoarmich en bestiet út moas of gers, dat mei finer materiaal, lykas hier, beklaaid wurdt. In lechsel bestiet út 3 oant 5 smoarchwite aaikes mei grize spikkeltsjes en in lingte fan likernôch 21 millimeter. De aaikes wurde yn 12 of 13 dagen útbret.

Yn geunstige jierren, of as it earste lechsel ferlern giet, kin der in twadde lechsel folgje. De jongen wurde grutbrocht mei ynsekten; âldere fûgels ite ek sied.

Status

De grutte fan 'e wrâldpopulaasje waard yn 2021 op 10 oant 21 miljoen folwoeksen eksimplaren rûsd en de soarte hat in stabile trend. Dêrfandinne stiet de grize goars as net bedrige op 'e Reade List fan 'e IUCN.

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

Birds of the World, 29 augustus 2026.] eBird, 29 augustus 2026.] BirdLife, 29 augustus 2026.] Commons Wikimedia Commons  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Grize goars fan Wikimedia Commons.