Goudbúkje

Goudbúkje
mantsje wyfke
taksonomy
ryk dieren (Animalia) stamme rêchstringdieren (Chordata) klasse fûgels (Aves) skift moskeftigen (Passeriformes) famylje prachtfinken (Estrildidae) skaai tigerfinken (Amandava)
soarte
Amandava subflava
Vieillot, 1819
net bedrige

It goudbúkje (Amandava subflava) is in lytse fûgel út de famylje fan 'e prachtfinken (Estrildidae). Dizze soarte komt foar yn grutte dielen fan Afrika besuden de Sahara. It is ien fan 'e lytste fûgelsoarten yn 'e famylje en de namme ferwiist nei de opfallende oranjegiele ûnderkant fan it mantsje.

Ferskining

Pearke.

It goudbúkje is mei in lingte fan likernôch 9 sm in tige lytse fûgel. De fûgel hat in koarte, kegelfoarmige reade snaffel. Der is in dúdlik ferskil tusken de geslachten. Mantsjes ha in oliifgriene oant brúnachtige boppekant. It meast opfallende is de fel oranjegiele ûnderkant en in fjoerreade streek boppe it each (de wynbrau). De flanken hawwe faak in donker sebrapatroan. Ek de stút is read. Wyfkes binne minder kleurryk. Harren ûnderkant is mear giel ynstee fan oranje en de reade eachstreek ûntbrekt. Oars as de besibbe tigerfink feroarje de kleuren fan it goudbúkje net bûten de briedtiid.

Fersprieding en systematyk

It goudbúkje hat in grut ferspriedingsgebiet oer it hiele Afrikaanske kontinint besuden de Sahara, útsein de hiele drûge woastyngebieten en de tichte reinwâlden. Se wurde faak op iepen gerslân waarnommen, op savannes en sompige gebieten mei heech gers.

Der wurde twa undersoarten erkend:

• A. s. subflava: fan Senegal en Gambia eastlik oant Etioopje en westlik Jemen.
• A. s. clarkei: fan Kenia súdlik oant Súd-Afrika. Dizze ûndersoarte is faak wat ljochter fan kleur op 'e búk.

Hâlden en dragen

Goudbúkjes binne sosjale fûgels dy't bûten de briedtiid yn grutte groepen libje kinne. Se foerazjearje op 'e grûn en yn it gers, dêr't se sykje nei gerssied en ynsekten (foaral yn 'e briedtiid). In opfallend skaaimerk fan it goudbúkje is dat se faak âlde nêsten fan oare fûgels brûke, lykas dy fan weverfûgels of huningsûgers ynstee fan sels in hiel nêst te bouwen. It nêst wurdt fan binnen op 'e nij beklaaid mei fearkes en sêft gers. It wyfke leit 4 oant 6 wite aaikes.

Status

Troch it ûnbidige ferspriedingsgebiet en de grutte fan 'e populaasje stiet it goudbúkje as "net bedrige" (Least Concern) op 'e Reade list fan 'e IUCN.

Avikultuer

Yn de avikultuer is it goudbúkje in populêre fûgel. It binne freonlike fûgels dy't goed te hâlden binne yn in mingd fûgelhok mei oare lytse prachtfinken. Se binne net agressyf. Se hawwe in goed beplante fûgelhok nedich mei in soad gerssoarten en strûken om harren feilich te fielen. Goudbúkjes binne gefoelich foar kjeld en focht en se ha winterdeis in waarm plak nedich fan likernôch 18 graden.

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

BirdLife International, oproppen 27 maart 2026. Ebird, oproppen 27 maart 2026. Birds of the World, oproppen 27 maart 2026. Commons Wikimedia Commons  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Goudbúkje fan Wikimedia Commons.