Gielfoarholle-amazône

Gielfoarholleamazône
taksonomy
ryk dieren (Animalia) stamme rêchstringdieren (Chordata) klasse fûgels (Aves) skift pappegaai-eftigen (Psittaciformes) famylje Pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld (Psittacidae) skaai Amazônepappegaaien (Amazona)
soarte
Amazona ochrocephala
(Gmelin, 1788)
IUCN-status: net bedrige
ferspriedingsgebiet

De gielfoarholle-amazône (Amazona ochrocephala) is in pappegaai-eftige út de famylje fan 'e pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld (Psittacidae). De wittenskiplike namme fan 'e soarte waard foar it earst yn 1788 troch de Dútske natuerûndersiker Johann Friedrich Gmelin publisearre.

Skaaimerken

Kop fan 'e gielfoarholle-amazône.

De fûgel wurdt likernôch 33 oant 38 sm lang en hat foar it grutste part griene fearren. It meast ûnderskiedende skaaimerk is it giele plak op 'e foarholle, dêr't de fûgel syn namme oan tanket. De snaffel is donkergriis oant swart, faak ljochter by de basis. De eachring is bleek en net befearre, wylst de iris oranjeread is. Der is gjin sichtber ferskil tusken mantsjes en wyfkes; it skaai kin allinnich troch DNA-ûndersyk of endoskopy fêststeld wurde.

Fersprieding en systematyk

De gielfoarholle-amazône hat in grut ferspriedingsgebiet fan Panama yn it noarden oant noardlik Bolivia en eastlik Brazylje yn it suden. De soarte wurdt yn ferskate ûndersoarten ferdield:

A. o. ochrocephala: eastlik Kolombia oant Guyana] en noardlik Brazylje. A. o. panamensis: West-Panama en Noardwest-Kolombia. A. o. nattereri: Súd-Kolombia oant Noard-Bolivia. A. o. xantholaema: it eilân Marajó yn 'e Amazônerivier (Brazylje).

De taksonomy fan dizze fûgel is kompleks; guon autoriteiten beskôgje de gielkopamazône (A. oratrix) en de gielnekamazône (A. auropalliata) ek as ûndersoarten, wylst oaren se as aparte soarten sjogge.

Status

De soarte wurdt troch de IUCN klassifisearre as 'net bedrige' (Least Concern). Hoewol't de populaasje yn oantallen ôfnimt troch habitatferlies en it fangen foar de hannel, is it ferspriedingsgebiet sa grut dat de fûgel noch net as bedrige beskôge wurdt.

Avikultuer

De gielfoarholleamazône komt geregeld foar yn 'e avikultuer. Se steane bekend om harren fermogen om lûden en spraak nei te dwaan. Yn Europa binne se yn ferskate grutte dieretunen en fûgelparken te sjen, lykas yn Loro Parque (Spanje) en it Weltvogelpark Walsrode (Dútslân).

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

BirdLife International, oproppen 17 maart 2026. Birds of the World,, oproppen 17 maart 2026. eBird, oproppen 17 maart 2026. Commons Wikimedia Commons  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory gielfoarholleamazône fan Wikimedia Commons.