Fryske Steateferkiezings 2023

	Fryske Steateferkiezings 2023
	43 te ferdielen sitten
	22 sitten foar in mearderheid
	Opkomst: 65,62%
	Risseltaat
	Grutste partij: BBB
	Nije koälysje: Brok II
	Begjin regearperioade: 19 july 2023
	; Grutste partij de provinsje
	Eardere koälysje: Brok I

De Fryske Steateferkiezings 2023 binne de ferkiezings foar it Frysk Parlemint dy't op woansdei 15 maart 2023 holden waarden. Mei dizze ferkiezings waarden de leden keazen fan de Provinsjale Steaten, de folksfertsjintwurdiging fan Fryslân en it heechste bestjoerlik orgaan binnen de provinsje.^[1]

Dielnimmende partijen

List	Partij	Listlûker
1	Kristen Demokratysk Appèl (KDA) Christen Democratisch Appèl (CDA)	Friso Douwstra
2	Foarum foar Demokrasy (FFD) Forum voor Democratie (FvD)	Albert van Dijk
3	Partij fan de Arbeid (PfdA) Partij van de Arbeid (PvdA)	Edou Hamstra
4	Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy (FFD) Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD)	Avine Fokkens-Kelder
5	Fryske Nasjonale Partij (FNP) Friese Nationale Partij (FNP)	Sijbe Knol
6	GrienLinks (GL) GroenLinks (GL)	Charda Kuipers
7	KristenUny (KU) ChristenUnie (CU)	Matthijs de Vries
8	Partij foar de Frijheid (PFF) Partij voor de Vrijheid (PVV)	Max Aardema
9	Sosjalistyske Partij (SP) Socialistische Partij (SP)	Hanneke Goede
10	Demokraten 66 (D66) Democraten 66 (D66)	Danny van der Weijde-Hoogstad
11	Partij foar de Bisten (PfdB) Partij voor de Dieren (PvdD)	Menno Brouwer
12	50PLUS (50+) 50PLUS (50+)	Herman Nota
13	It Júste Antwurd 21 (JA21) Het Juiste Antwoord 21 (JA21)	Maarten Goudzwaard
14	Belang fan Nederlân (BVNL) Belang van Nederland (BVNL)	Johan Talsma
15	Provinsjaal Belang Fryslân (PBF) Provinciaal Belang Friesland (PBF)	Sandra de Jong-Snip
16	Algemiene Wetterskipspartij (AWP) Algemene Waterschapspartij (AWP)	Frans de Graaf
17	BoerBoargerBeweging (BBB) BoerBurgerBeweging (BBB)	Abel Kooistra

Utslach

Op 23 maart 2023 waard yn in iepenbiere sitting fan it sintraal stimburo yn Ljouwert de definitive útslach fêststeld.^[2] De tawizing fan de 43 sitten yn de Provinsjale Steaten fan Fryslân waard dien mei de D'Hondt-metoade.

De BBB waard mei 94.458 stimmen (goed foar 27,86 prosint fan de jildige stimmen) de grutste partij. Dêrmei kaam de partij út it neat yn de Steaten mei 14 sitten. De PvdA einige as twadde mei 36.023 stimmen en fiif sitten. It CDA en de FNP folgen mei respektivelik mei elk fjouwer sitten. De VVD en GL behellen elk trije sitten. CU en PVV krigen beide twa sitten. FVD, SP, PvdD, D66, JA21 en PBF hellen elk ien sit. BVNL, 50+ en AWP bleaunen ûnder de kiesdrompel en behellen gjin sit.

Yn ferliking mei de foarige ferkiezings liet benammen BBB in sterke groei sjen, wylst FVD dúdlikerwize fiif sitten ferlear. Ek it CDA helle fjouwer minder sitten as by de foarige ferkiezings.

Ferkiezingsútslach Fryske Steateferkiezings 2023
Partij		Stimmen	%	E.O.	Sitten	+/-
	BBB	94.458	27,86%	12,38	14	14
	PvdA	36.023	10,62%	4,72	5	1
	CDA	29.669	8,75%	3,89	4	4
	FNP	27.298	8,05%	3,58	4	0
	VVD	22.843	6,74%	2,99	3	1
	GL	22.181	6,54%	2,91	3	0
	CU	17.883	5,27%	2,34	2	1
	PVV	15.102	4,45%	1,98	2	1
	FVD	12.366	3,65%	1,62	1	5
	SP	11.724	3,46%	1,54	1	1
	PvdD	11.402	3,36%	1,49	1	0
	D66	11.237	3,31%	1,47	1	1
	JA21	9.096	2,68%	1,19	1	1
	PBF	6.891	2,03%	0,90	1	1
Effektive stimmen		328.173	96,77%	43	43	-
Kiesdrompel		6.747^[3]
	BVNL	6.033	1,78%
	50+	2.903	0,86%			1
	AWP	1.971	0,58%
Jildige stimmen		339.080	100%	43	43	0
Kiesdieler		7.885,58^[4]
Foarkarsdrompel		1.971,40^[5]

	Blanko	844	0,16%
	Ûnjildich	730	0,14%
Opkomst		340.654	65,62%
	Net opkaam	178.464	34,38%
Kiesgerjochtigden		519.118	100%

Utslach de gemeente

De útslach lit sjen dat de BBB yn alle gemeenten de grutste partij waard. Benammen yn de Stellingwerven wie de stipe grut, mei sa'n 41% fan de effektive stimmen. Ek yn De Fryske Marren, Noardeast-Fryslân, Opsterlân, Dantumadiel, Achtkarspelen en op de Waadeilannen kaam de partij boppe de 30%. Allinnich yn Ljouwert bleau BBB mei 18% dúdlik ûnder it provinsjaal gemiddelde.

Yn de stêd Ljouwert wie it byld sawisa mear ferspraat. Dêr hellen PvdA en GrienLinks relatyf hege persintaazjes fan respektivelik 16 en 12 persint. Ek SP, D66 en PvdD diene it dêr relatyf goed yn ferliking mei oare gemeenten. Ek op de Waadeilannen helle de PvdA mei 18% in relatyf hege skoare. De FNP liet benammen yn Noardeast-Fryslân, Tytsjerksteradiel en Waadhoeke in sterke posysje sjen, mei oandielen fan boppe de 10%. It CDA behelle benammen yn de Wâlden rûn de 11%, ûnder mear yn Achtkarspelen, Dantumadiel en Noardeast-Fryslân.

Opfallend wie fierder it relatyf hege oandiel fan de KristenUny yn Dantumadiel, Achtkarspelen en Smellingerlân, dêr’t de partij minstens 10% fan de stimmen krige. De PVV helle yn guon gemeenten, lykas Achtkarspelen, Dantumadiel en Harns, boppe de 6 persint. Op It Hearrenfean hellen benammen de liberale partijen VVD en D66 in heger oandiel as yn in soad oare gemeenten en de VVD skoarde ek op de Waadeilannen en yn Harns heech.

Oer it generaal is der in ferskil te sjen tusken de mear ferstedske gemeenten en it plattelân. Yn Ljouwert, Smellingerlân (Drachten), It Hearrenfean en Harns bleau it stimpersintaazje fan BBB efter by dat yn in protte plattelânsgemeenten, wylst oare partijen dêr relatyf sterker foar it ljocht kamen.

Ferdieling fan effektive stimmen (%) de gemeente (op folchoarder fan lofts nei rjochts)

██ PvdD

██ SP

██ GL

██ PvdA

██ D66

██ FNP

██ PBF

██ CU

██ CDA

██ BBB

██ VVD

██ JA21

██ PVV

██ FVD

Ljouwert

5

12

16

5

7

2

4

7

18

8

3

4

Smellingerlân

3

5

7

11

4

6

3

10

23

7

2

5

Tytsjerksteradiel

3

6

10

3

12

1

7

11

28

6

3

4

3

It Hearrenfean

4

7

14

5

7

3

4

7

26

9

3

4

Waadhoeke

3

4

5

10

2

11

3

4

10

31

6

3

4

3

Súdwest-Fryslân

3

6

11

4

9

2

4

11

30

8

3

4

Harns

5

4

7

14

3

4

3

4

9

25

9

4

6

4

Opsterlân

3

6

10

4

10

2

7

33

6

2

4

3

Dantumadiel

2

3

7

2

9

1

12

11

33

3

6

4

Noardeast-Fryslân

3

4

6

2

12

1

8

11

35

5

3

5

4

Waadeilannen

4

3

5

18

4

2

4

2

7

32

11

3

2

Achtkarspelen

2

3

7

1

10

1

10

11

32

4

2

8

6

De Fryske Marren

3

2

5

8

3

10

2

4

10

35

8

3

4

3

Eaststellingwerf

4

6

9

3

5

6

41

6

2

5

4

Weststellingwerf

4

3

6

9

3

2

3

7

41

8

3

5

4

Fryslân

3

4

7

11

3

8

2

5

9

29

7

3

5

4

Keazen leden

De kiesdrompel foar kandidaten waard mei 25% fan de kiesdieler fêststeld op 1.972 stimmen. Hjirtroch waarden 24 kandidaten mei foarkarsstimmen selektearre en 19 fia de listfolchoarder. Femke Wiersma fan de BBB stie as listtriuwer op in 28e plak, maar waard dochs streekrjocht ferkeazen troch stipe fan 8.206 stimmers. Frederique Kosse behelle 2.426 foarkarsstimmen, mar kaam net yn ’e Steaten om't de Partij foar de Bisten net genôch stimmen helle foar in twadde sit.

De ûndersteande 43 leden fan de Fryske Steaten waarden op 29 maart 2023 ynstallearre.^[6]

		Namme	Wenplak	Gemeente	Stimmen (Seleksje)
BBB	1	Kooistra, AbelAbel Kooistra	Wergea	Ljouwert	54.276	Foarkarsstimmen
PvdA	1	Hamstra, EdouEdou Hamstra	Ljouwert	Ljouwert	21.347	Foarkarsstimmen
CDA	1	Douwstra, FrisoFriso Douwstra	Ljouwert	Ljouwert	18.005	Foarkarsstimmen
VVD	1	Fokkens-Kelder, AvineAvine Fokkens-Kelder	Ljouwert	Ljouwert	15.882	Foarkarsstimmen
GL	1	Kuipers, ChardaCharda Kuipers	Ljouwert	Ljouwert	13.820	Foarkarsstimmen
PVV	1	Aardema, MaxMax Aardema	Drachten	Smellingerlân	11.960	Foarkarsstimmen
FNP	1	Knol, SijbeSijbe Knol	Sint Anne	Waadhoeke	11.623	Foarkarsstimmen
CU	1	Vries, Matthijs deMatthijs de Vries	Ljouwert	Ljouwert	10.615	Foarkarsstimmen
BBB	28	Wiersma, FemkeFemke Wiersma	Holwert	Noardeast-Fryslân	8.206	Foarkarsstimmen
SP	1	Goede, HannekeHanneke Goede	Snits	Súdwest-Fryslân	8.081	Foarkarsstimmen
FVD	1	Dijk, Albert vanAlbert van Dijk	Stroobos	Achtkarspelen	6.980	Foarkarsstimmen
BBB	3	Bakker, DieuwkeDieuwke Bakker	Menaam	Waadhoeke	6.499	Foarkarsstimmen
JA21	1	Goudzwaard, MaartenMaarten Goudzwaard	Ljouwert	Ljouwert	6.182	Foarkarsstimmen
D66	1	Weijde-Hoogstad, Danny van derDanny van der Weijde-Hoogstad	Lippenhuzen	Opsterlân	5.555	Foarkarsstimmen
PvdD	1	Brouwer, MennoMenno Brouwer	Burgum	Tytsjerksteradiel	5.147	Foarkarsstimmen
FNP	2	Visser, DinieDinie Visser	Snits	Súdwest-Fryslân	4.767	Foarkarsstimmen
BBB	2	Talsma, AukeAuke Talsma	Dronryp	Waadhoeke	4.209	Foarkarsstimmen
PBF	1	Jong-Snip, Sandra deSandra de Jong-Snip	Drachten	Smellingerlân	4.123	Foarkarsstimmen
PvdA	2	Oosterbaan, ChristaChrista Oosterbaan	West-Skylge	Skylge	3.254	Foarkarsstimmen
CDA	3	Velde-Ronda, Karin van derKarin van der Velde-Ronda	Nyegea	Smellingerlân	2.914	Foarkarsstimmen
BBB	4	Wiegersma, HarmHarm Wiegersma	Rinsumageast	Dantumadiel	2.577	Foarkarsstimmen
BBB	6	Jong-Krap, Froukje deFroukje de Jong-Krap	Sint Anne	Waadhoeke	2.132	Foarkarsstimmen
BBB	7	Abma, FreerkFreerk Abma	De Gordyk	Opsterlân	2.067	Foarkarsstimmen
CU	2	Jonker, MargreetMargreet Jonker	Westergeast	Noardeast-Fryslân	2.024	Foarkarsstimmen
GL	3	Hoek, Elsa van derElsa van der Hoek	Ljouwert	Ljouwert	1.726	Listfolchoarder
VVD	2	Keurs, Eric terEric ter Keurs	Drachten	Smellingerlân	1.319	Listfolchoarder
BBB	12	Keuning, CorCor Keuning	It Hearrenfean	It Hearrenfean	1.132	Listfolchoarder
FNP	4	Land-Dotinga, SitaSita Land-Dotinga	Surhuzum	Achtkarspelen	1.050	Listfolchoarder
BBB	5	Lenes, RobertRobert Lenes	Rottum	De Fryske Marren	1.041	Listfolchoarder
BBB	8	Nauta, NatalieNatalie Nauta	Tersoal	Súdwest-Fryslân	1.006	Listfolchoarder
CDA	2	Aalberts, AebeAebe Aalberts	Damwâld	Dantumadiel	894	Listfolchoarder
GL	2	Knol, JochemJochem Knol	Beetstersweach	Opsterlân	794	Listfolchoarder
BBB	9	Lolkema, UrselaUrsela Lolkema	Ousternijegea	De Fryske Marren	782	Listfolchoarder
PvdA	3	Zwart, KlaasKlaas Zwart	Snakkerbuorren	Ljouwert	774	Listfolchoarder
PvdA	4	Stalenburg, JaapJaap Stalenburg	It Hearrenfean	It Hearrenfean	767	Listfolchoarder
BBB	10	Stam, CarinCarin Stam	Aldehaske	De Fryske Marren	749	Listfolchoarder
FNP	3	Breeuwsma, FeddeFedde Breeuwsma	Dokkum	Noardeast-Fryslân	649	Listfolchoarder
PVV	2	Graansma, HarrieHarrie Graansma	Boelensloane	Achtkarspelen	643	Listfolchoarder
VVD	3	Brands, MartijnMartijn Brands	Ljouwert	Ljouwert	578	Listfolchoarder
CDA	4	Kruis, MartinMartin Kruis	Snits	Súdwest-Fryslân	546	Listfolchoarder
PvdA	5	Olivier, DaanDaan Olivier	It Hearrenfean	It Hearrenfean	420	Listfolchoarder
BBB	11	Porsius, JanJan Porsius	Haskerdiken	It Hearrenfean	399	Listfolchoarder
BBB	13	Helfferich-Zijlstra, DeboraDebora Helfferich-Zijlstra	Jelsum	Ljouwert	354	Listfolchoarder

Keazen leden de regio

Neffens lokale gegevens binne de gemeenten Achtkarspelen, Dantumadiel, Ljouwert en Opsterlân yn ferhâlding relatyf sterk fertsjintwurdige yn it Frysk Parlemint.^[7] Oan de oare kant binne der gjin fertsjintwurdigers fanút Eastellingwerf, Weststellingwerf en Harns yn de Steaten te finen.

Gemeente

Stimmen (E.O.)

Mandaten

Ratio

Mandaatferdieling

Ljouwert

59.326

7,52

11

1,46

2

1

2

1

Súdwest-Fryslân

47.241

5,99

4

0,67

1

De Fryske Marren

28.658

3,63

3

0,83

3

Smellingerlân

27.625

3,50

4

1,14

1

It Hearrenfean

26.210

3,32

4

1,20

2

Noardeast-Fryslân

24.259

3,08

3

0,98

1

Waadhoeke

24.183

3,07

4

1,30

1

3

Tytsjerksteradiel

17.829

2,26

1

0,44

1

Opsterlân

16.554

2,10

3

1,43

1

Achtkarspelen

14.629

1,86

3

1,62

1

Weststellingwerf

14.208

1,80

0

0,00

Eaststellingwerf

14.006

1,78

0

0,00

Dantumadiel

10.309

1,31

2

1,53

1

Harns

7.926

1,01

0

0,00

Waadeilannen

6.117

0,78

1

1,29

1

Meïnoar

339.080 (43)

43

1

██ PvdD (1)

██ SP (1)

██ GL (3)

██ PvdA (5)

██ D66 (1)

██ PBF (1)

██ FNP (4)

██ CU (2)

██ CDA (4)

██ BBB (14)

██ VVD (3)

██ JA21 (1)

██ PVV (2)

██ FVD (1)

Formaasje

De ferkenner wie Chris Stoffer fan de SGP dy't op 22 maart begûn.^[8] De partijleaze boargemaster fan Achterkarspelen Oebele Brouwer waard dêrnei op 5 april foardroegen as formateur.^[9] De formaasje fan in nij kolleezje fan Deputearre Steaten ferrûn dêrnei net sûnder swierrichheden. Yn earste ynstânsje waard de Partij fan de Arbeid by de ûnderhannelings behelle, mar dy partij luts har op 20 juni werom út de beëage koälysje.^[10] De reden hjirfoar wiene de soargen oer foarnommen besunigings op natuer en kultuer.^[11] Op 23 juni waard oanjûn dat de PvdA ferfongen waard troch de FNP.^[12]

Nei in formaasje fan rom fjouwer moannen waard der in nij Kolleezje fan Deputearre Steaten foarme besteande út de BoerBurgerBeweging, it CDA, de Fryske Nasjonale Partij en de KristenUny. Dizze koälysje hie meïnoar in mearderheid fan 24 fan de 43 sitten yn de Fryske Steaten. It koalysje-akkoart mei de titel 'Oparbeidzje foar Fryslân' waard op 19 july 2023 presintearre.^[13]

Boarnen

↑ Fryslân.frl - Provinsjale Steaten
↑ Proces-verbaal uitslag verkiezing Provinciale Staten Fryslân 2023
↑ De kiesdrompel folget de 43e sit neffens de D'Hondt-metoade dy't útkomt op de 14e sit fan de BBB. De kiesdrompel wurdt dus fêststeld op 94.458 / 14 = 6.747.
↑ De kiesdieler wurdt bepaald troch it oantal jildige stimmen te dielen troch it totale oantal fan 43 sitten.
↑ De foarkarsdrompel wurdt bepaald troch 25% fan de kiesdieler te nimmen.
↑ Omrop Fryslân - Fryske Steateleden ynstallearre: "Harkje nei-inoar en meitsje ferbining"
↑ Overheid.nl - Dataset Verkiezingsuitslagen Provinciale Staten 2023
↑ Omrop Fryslân - Alle Steatefraksjes akkoart mei foardracht Chris Stoffer as ferkenner
↑ Omrop Fryslân - Oebele Brouwer formateur foar nije provinsjale koälysje
↑ Omrop Fryslân - Formaasje nije provinsjebestoer rint fêst; PvdA stapt út ûnderhannelings
↑ Omrop Fryslân - PvdA-gewest Fryslân stipet beslút Hamstra om út koälysje te stappen
↑ Omrop Fryslân - FNP ferfangt PvdA by koälysje-ûnderhannelingen, VVD bot teloarsteld
↑ Omrop Fryslân - Romme mearderheid foar de fiif deputearren, mar ek grutte soargen oer provinsjale finânsjes

[1] Fryslân.frl - Provinsjale Steaten

[2] Proces-verbaal uitslag verkiezing Provinciale Staten Fryslân 2023

[3] De kiesdrompel folget de 43e sit neffens de D'Hondt-metoade dy't útkomt op de 14e sit fan de BBB. De kiesdrompel wurdt dus fêststeld op 94.458 / 14 = 6.747.

[4] De kiesdieler wurdt bepaald troch it oantal jildige stimmen te dielen troch it totale oantal fan 43 sitten.

[5] De foarkarsdrompel wurdt bepaald troch 25% fan de kiesdieler te nimmen.

[6] Omrop Fryslân - Fryske Steateleden ynstallearre: "Harkje nei-inoar en meitsje ferbining"

[7] Overheid.nl - Dataset Verkiezingsuitslagen Provinciale Staten 2023

[8] Omrop Fryslân - Alle Steatefraksjes akkoart mei foardracht Chris Stoffer as ferkenner

[9] Omrop Fryslân - Oebele Brouwer formateur foar nije provinsjale koälysje

[10] Omrop Fryslân - Formaasje nije provinsjebestoer rint fêst; PvdA stapt út ûnderhannelings

[11] Omrop Fryslân - PvdA-gewest Fryslân stipet beslút Hamstra om út koälysje te stappen

[12] Omrop Fryslân - FNP ferfangt PvdA by koälysje-ûnderhannelingen, VVD bot teloarsteld

[13] Omrop Fryslân - Romme mearderheid foar de fiif deputearren, mar ek grutte soargen oer provinsjale finânsjes

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]