Fort fan Sint-Elizabeth
Fort fan Sint-Elizabeth (Oekr. Фортеця Святої Єлизавети) is in stjerfoarmige festing yn 'e stêd Kropyvnytskyi, ien fan 10 ferlykbere festingen yn hiel Jeropa, en it wichtichste symboal fan sintraal Oekraïne.
Skiednis
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]Nei de stifting fan 'e koloanje "Nij-Servje" troch Súd-Jeropeeske kolonisten, bouden Oekraynske Kozakken, yn opdracht fan 'e Russyske keizerinne Elizabeth, dizze festing om dizze gebieten te beskermjen tsjin oanfallen fan it Ottomaanske Ryk. Yn 1654 waard in militêre alliânsje sletten, yn it ramt dêrfan namen de Oekraïners diel oan ferskate oarloggen oan 'e kant fan Ruslân [1] [2] [3].
Under de oarloch mei it Ottomaanske Ryk fan 1768 oant 1774 hat de festing, dêr't 6.000 soldaten yn sieten, mei súkses in massale belegering troch 70.000 ynfallers wjerstean en in Turkske oanfal ôfslein. Yn 1784 waarden de kanonnen nei Kherson ferfierd. Tsjin 1794 wiene der 162 kanonnen, betsjinne troch 277 soldaten. Nei de 18e iuw wiene der noch mar twa kanonnen oer - se waarden op stiennen sokkels by de yngong fan 'e haadpoarte pleatst. Op 17 septimber 1842 kaam de Russyske keizer Nikolaas I nei de festing foar in parade, yn 1874 - Aleksander II, en yn 1888 - Aleksander III.
Yn de oarloch mei de Oekraynske Folksrepublyk waard de stêd beset troch kommunisten, dy't in finzenis foar politike tsjinstanners yn it fort oprjochten. Under de Holodomor (in keunstmjittich organisearre hongersneed) fan 1932-1933, erkend as genoside, en de represjes fan 1937, begroeven de OGPU en NKVD (Sovjet geheime tsjinsten) yn it geheim de lichems fan dyjingen dy't stoarn binne fan 'e honger dêr, lykas de lichems fan dyjingen dy't stoarn binne troch represje yn massagrêven [4].
Under de Nazy-besetting fan 'e stêd fan 1941 oant 1944 waarden tûzenen Joaden en fersetsstriders dêr deasketten. Nei de befrijing waarden de deaden dêr begroeven. Sûnt 1950 is dêr in grut betinkingskompleks foar de slachtoffers fan 'e Twadde Wrâldoarloch boud, mei 50.000 grêven, wêrfan de measte ta Oekraïners en Joaden hearre
Yn 'e jierren '60 waarden stiennen monuminten op 'e grêven oprjochte, en yn 'e iere jierren '80 waarden bylden yn it sintrum fan 'e grêven delset. Der binne monuminten wijd oan 'e helden fan 'e Twadde Wrâldoarloch en de Russysk-Oekraynske Oarloch (2014-). Derneist waard yn 2016 in monumint oprjochte foar de slachtoffers fan 'e Holodomor fan 1932-1933 [5][6][7].