Folkshegeskoalle

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje
N.S.F. Gruntvig

De earste folkshegeskoallen waarden fan it midden fan de 19e ieu ôf stichte yn Denemarken troch de dichter teolooch N.S.F. Gruntvig. It doel wie om it plattelân te emansipearjen en ferset te bieden tsjin it opkommende rasjonalisme en liberalisme. Oant op de dei fan hjoed hawwe de folkshegeskoallen yn de Skandinavyske lannen in wichtich oandiel yn de edukaasje fan de befolking.
Yn Nederlân waarden ek folkshegeskoallen oprjochte, dy’t it karakter krigen fan foarmingsynstellingen yn ynternaatsferbân. Allardseach (deunby Bakkefean) wie it earste plak dêr’t (yn 1931-1932) in folkshegeskoalle út ein sette op inisjatyf fan Jarich van der Wielen en yn 1968 wie der yn elke provinsje in folkshegeskoalle te finen. It doel fan de folkshegeskoallen waard sa omskreaun: it jaan fan in seedlik-geastlike ûntwikkeling oan folwoeksen persoanen as grûnslach foar de fernijing fan de folkskultuer en ta it fuortsterkjen fan de folksmienskip. Der waarden dan ek in protte kursussen jûn rjochte op it sosjaal funksjonearjen yn de mienskip.

Allardseach[bewurkje seksje | edit source]

Folkshegeskoalle Allardseach

Folkshegeskoalle Allardseach waard yn 1932 stifte flakby it trijeprovinsjepunt. De skoalle stie 1932 - 1948 ûnder lieding fan H.G.W.G. van der Wielen, H.D. de Vries Reilingh, O.V.L. Guermonprez; nei 1948 fan C. Stapel.
Se hie yn de jierren fyftich in gebouwekompleks yn trije sintra op in terrein fan ± 100 hektare. Yn 1933 begûn Allardseach mei buerthûswurk oan (yn 1958 400 húshâldings); yn 1934 waard it earste sintrale wurkplak foar fakûntwikkeling yn Nederlân (tagelyk mei Dordrecht) stifte. Yn 1933 kaam de earste lânbouhúshâldkursus, dy't him ta in skoalle mei 250 learlingen ûntwikkele, lykasde earste lan- túnbou en bijekursus, wêrút de legere lânbouskoalle mei 80 learlingen groeide. Yn 1938 folge it earste gesinsfersoarchstersynternaat. Yn 1956 gienen 1742 kursisten op 12386 mandagen nei de skoalle.

Fúzjes[bewurkje seksje | edit source]

Troch werstrukturearring fan de subsydzjestreamen waarden de folkshegeskoallen yn de tachtiger jierren fan de 20e ieu twongen om gear te wurkjen, as wol te fusearjen mei libbensbeskôglike foarmingssintra. In gefolch dêrfan wie û.o. dat de namme folkshegeskoalle sawat oeral ferdwûn. De namme is no noch op twa plakken werom te finen. By de Stichting voor Volkshogeschoolwerk yn Nederlân, dy’t foarmingsprojekten subsidiearret en stúdzjes en publikaasjes inisjearret en finansiert mits dy strike mei de âlde doelstelling.

Mar de orizjinele betsjutting fan de Folkshegeskoalle is werom te sjen by de Folkshegeskoalle Schylgeralân, op Skylge. De Folkshegeskoalle Schylgeralân is de iennige en lêste folkshegeskoalle fan Nederlân, en bestiet sûnt 1948. Trochdat hja ûnôfhinklik wiene fan subsydzje, hiene sy minder muoite mei de grutte feroaringen dy’t ein tachtiger jierren in rol spilen.

Hjoed de dei organisearret de Folkshegeskoalle Schylgeralân alle jierren kursussen op it mêd fan kreativiteit, besinning en natuer. De Fryske taal en kultuer hawwe fan it begjin ôf in wichtige rol spile foar de Folkshegeskoalle. Der wurde no ek noch hieltyd aktiviteiten en kursussen op dat mêd organisearre.

Keppeling om utens[bewurkje seksje | edit source]