Chiapas

Chiapas
Steat fan Meksiko
Symboalen
Bestjoer
lân	Meksiko
haadplak	Tuxtla Gutiérrez
grutste stêd	Tuxtla Gutiérrez
gemeenten	124 gemeenten
federale distrikten	13
Sifers
ynwenners	5.543.828 (2020)
oerflak (km²)	73.211 km²
befolkingstichtens	75,72 ynw./km²
hichte (maks.)	0 - 4.080 m
Oar
steat sûnt	14 septimber 1824
ISO-koade	MX-CHP
tiidsône	UTC−6
simmertiid	Gjin
koördinaten	16°30′N 92°36′W
webside	www.chiapas.gob.mx
Kaart
Sumiderokleau.

Chiapas is in steat yn it súdeasten fan Meksiko. De steat grinzget yn it noarden oan Tabasco, yn it easten oan Gûatemala, yn it suden oan 'e Stille Oseaan en yn it westen oan Oaxaca en Veracruz. Chiapas hat in oerflak fan 73.211 km² en telt 5.543.828 ynwenners (2020). De haadstêd en tagelyk grutste stêd is Tuxtla Gutiérrez, mar de koloniale stêd San Cristóbal de las Casas wurdt sjoen as it kulturele hert.

Geografy

Wetterfallen fan Agua Azul.

Chiapas hat in grut ferskaat oan gea en is ryk oan natoer. De Sierra Madre del Sur (Súdlike Sierra Madre) rint parallel oan 'e kust. It leechlân fan 'e Selva Lacandona (Lakandoanyske Wâld) is ien fan 'e grutste tropyske reinwâlden fan Noard-Amearika. De steat is ferneamd om syn wetterrykdom mei grutte rivieren lykas de Grijalva en de Usumacinta. In hichtepunt is de Cañón del Sumidero, in kleau mei piken dy't wol tûzen meter boppe de rivier útstekke. Ek binne der tal fan wetterfallen, lykas de turkwaze Cascadas de Agua Azul (Wetterfallen fan it Blauwe Wetter).

Skiednis

Eartiids wie Chiapas in sintrum fan 'e Maya-beskaving en de ruïnestêd Palenque is dêr it meast ferneamde foarbyld fan. Yn 'e koloniale tiid foel Chiapas net fuort ûnder Meksiko, mar ûnder it Keninkryk Gûatemala. Op 14 septimber 1824 keas Chiapas formeel foar de oansluting by Meksiko nei in tiid fan ûnwissens en ûnôfhinklikens dy't op 'e fal fan it Meksikaanske Keizerryk yn 1823 folge. Yn 1994 helle Chiapas it wrâldnijs troch de opstân fan it Zapatistysk Nasjonaal Befrijingsleger (EZLN), in loftse wapene revolúsjonêre beweging dy't opkaam foar de lânseigen befolking.

Bestjoerlike yndieling

Chiapas is ferdield yn 124 gemeenten (municipios). De steat hat in grut tal lytse gemeenten dy't ferspraat lizze yn 'e bergen en it reinwâld. De politike macht sit yn Tuxtla Gutiérrez, mar guon gebieten binne autonoom en wurde troch de Zapatistas as de saneamde 'Caracoles' bestjoerd. De steat wurdt bestjoerd troch in gûverneur, dy't foar seis jier keazen wurdt.

Befolking

Tsotsyl-froulju yn Zinacantán.

Chiapas hat ien fan 'e heechste persintaazjes lânseigen befolking fan Meksiko. In grut part fan 'e ynwenners stammet streekrjocht fan 'e Maya's ôf, benammen de folken fan 'e Tsotsyl en Tseltal. Dy groepen hâlde harren eigen talen, dracht en tradysjes yn eare. In bekend plak is San Juan Chamula, dêr't it leauwe in unike miks is fan it katolisisme en âlde Maya-rituelen.

Toerisme

Toerisme is in wichtige boarne fan ynkomsten foar de steat. De kombinaasje fan koloniale skiednis, Maya-kultuer en ekotoerisme lûkt besikers út de hiele wrâld. San Cristóbal de las Casas is populêr om syn klinkerstrjitsjes en merken mei kleurryk weve tekstyl. Foar leafhawwers fan archeology binne Palenque, Yaxchilán en Bonampak essinsjele lokaasjes.

De natoer biedt mooglikheden foar boattochten troch de Sumidero-kleau en in besite oan 'e marren fan Montebello, dy't bekend steane om harren wikseljende kleuren blau en grien.

Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Chiapas fan Wikimedia Commons.