ChatGPT
ChatGPT is in op keunstmjittige yntelliginsje basearre tsjinst fan OpenAI dy't fia it ynternet brûkt wurde kin om yn dialooch mei in brûker fragen en ynstruksjes te ferwurkjen.[1] OpenAI makke ChatGPT op 30 novimber 2022 iepenbier beskikber as in saneamde research preview, mei as doel ûnder oare reaksjes fan brûkers te sammeljen oer de sterke en swakke kanten fan it systeem.[2] De tsjinst waard yn earste ynstânsje basearre op in model út de GPT-3.5-searje.[2]
ChatGPT waard ûntwurpen foar in petearfoarm, wêrby't it systeem op ferfolchfragen reagearje kin en rekken hâlde kin mei eardere útwikselingen binnen in petear.[2] Yn de jierren nei de lansearring makke OpenAI ferskate nije modellen en funksjes fia ChatGPT beskikber, wêrûnder GPT-4, byld- en spraakferwurking, websykjen, deep research en funksjes dêr't it systeem mei help fan in firtuele kompjûter sels hannelingen útfiere kin.[3][4][5][6][7]
Skiednis
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]Yntroduksje en earste ferzje
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]OpenAI presintearre ChatGPT op 30 novimber 2022.[2] De earste ferzje waard omskreaun as in model dat yn in dialoochfoarm mei in brûker omgiet; neffens OpenAI makke dy foarm it mooglik om ferfolchfragen te beantwurdzjen, flaters ta te jaan, ferkearde útgongspunten tsjin te sprekken en bepaalde net-tastiene fersiken ôf te wizen.[2] OpenAI omskreau it systeem by de lansearring as in besibbe model fan InstructGPT, dat ûntwikkele wie om ynstruksjes yn in prompt te folgjen.[2]
De oarspronklike ChatGPT-ferzje wie fierder traind út in model fan de GPT-3.5-searje, wêrfan't de ûnderlizzende training neffens OpenAI begjin 2022 ôfrûne wie.[2] ChatGPT en GPT-3.5 waarden neffens itselde bedriuw traind mei in Azure AI-superkompjûterynfrastruktuer.[2]
Foar it ôfstimmen fan ChatGPT brûkte OpenAI ûnder oare reinforcement learning from human feedback (RLHF).[2] Earst waard in model mei supervised fine-tuning fierder traind, wêrby't minsklike AI-trainers foarbyldpetearen makken en sawol de rol fan brûker as dy fan assistint spilen.[2] Dat nije dialoochmateriaal waard kombinearre mei gegevens dy't earder foar InstructGPT brûkt wiene en foar dat doel ta in dialoochformaat omwurke waarden.[2]
Foar in saneamd reward model sammele OpenAI dêrnei ferlikings tusken ferskillende mooglike modelantwurden.[2] Minsklike trainers krigen ferskate antwurden op deselde kontekst te sjen en rangskikten dy neffens kwaliteit.[2] Op grûn fan dy rangskikkingen waard in reward model makke, dat dêrnei brûkt waard om it taalmodel mei Proximal Policy Optimization fierder ôf te stimmen.[2] OpenAI joech oan dat dat proses ferskate kearen werhelle waard.[2]
GPT-4 en multimodale funksjes
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]Op 14 maart 2023 presintearre OpenAI GPT-4, dat ek fia ChatGPT Plus brûkt wurde koe.[3] OpenAI omskreau GPT-4 as in grut multimodaal model dat sawol tekst as ôfbyldings as ynfier ferwurkje koe en tekst as útfier joech.[3]
Op 25 septimber 2023 kundige OpenAI oan dat ChatGPT stadichoan útwreide wurde soe mei spraak- en byldfunksjes.[4] Mei de spraakfunksje koe in brûker in mûnling petear mei ChatGPT fiere, wylst mei byldynfier ôfbyldings oan in petear tafoege en dêroer fragen steld wurde koene.[4] OpenAI rôlle dy funksjes yn earste ynstânsje stadichoan út.[4]
Op 13 maaie 2024 yntrodusearre OpenAI it model GPT-4o.[8] It bedriuw kundige tagelyk oan dat mear fan de avansearre funksjes fan ChatGPT ek foar brûkers fan de fergese ferzje beskikber komme soene.[8] By de yntroduksje joech OpenAI oan dat fergese brûkers mei GPT-4o ûnder oare antwurden mei ynformaasje fan it web krije koene, gegevens analysearje en grafiken meitsje koene, ôfbyldings yn petearen brûke koene en bestannen uploade koene.[8]
Websykjen
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]Op 31 oktober 2024 yntrodusearre OpenAI ChatGPT search, in funksje wêrmei't ChatGPT it web trochsykje en by antwurden keppelings nei relevante online boarnen jaan koe.[5] De funksje wie by de earste yntroduksje net foar alle brûkers tagelyk beskikber.[5] Op 16 desimber 2024 melde OpenAI dat ChatGPT Search beskikber wurden wie foar alle oanmelde brûkers yn regio's dêr't ChatGPT oanbean waard.[5] Op 5 febrewaris 2025 waard de sykfunksje neffens OpenAI ek beskikber foar brûkers sûnder akkount yn regio's dêr't ChatGPT beskikber wie.[5]
Deep research en agintfunksjes
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]Op 2 febrewaris 2025 yntrodusearre OpenAI binnen ChatGPT de funksje deep research.[6] Dy funksje wie bedoeld om foar kompleksere opdrachten yn ferskate stappen ynformaasje op it ynternet te sykjen, te analysearjen en ta in rapport gear te bringen.[6] De earste ferzje fan deep research brûkte neffens OpenAI in foar websykjen en gegevensanalyse oanpaste ferzje fan it doe noch kommende model o3.[6] OpenAI rôlle de funksje earst foar in beheinde groep brûkers út en wreide de tagong yn de moannen dêrnei út.[6]
Op 17 july 2025 folge ChatGPT agent.[7] Dat systeem kombinearre neffens OpenAI funksjes út eardere systemen, wêrûnder it gebrûk fan websites troch Operator en it sykjen en gearfetsjen fan ynformaasje troch deep research.[7] De agint krige in firtuele kompjûteromjouwing dêr't er websites mei besykje, gegevens analysearje en yn bepaalde situaasjes aksjes útfiere koe.[7] Yn de byhearrende systeemkaart beskreaun OpenAI fierders dat de agint beskikke koe oer in fisuele browser, in terminal mei beheinde netwurktoegang en ferbiningen mei eksterne gegevensboarnen en applikaasjes.[9]
OpenAI bleau dêrnei nije modellen yn ChatGPT yntegrearjen.[10] Yn 2026 koene brûkers fan ferskate betelle abonneminten fia in modelselektor tusken ferskillende model- en redenearopsjes kieze.[10] Op 6 augustus 2026 makke OpenAI bekend dat GPT-5.6 Luna it standertmodel foar de Free- en Go-ferzjes wurde soe en dat in bywurke GPT-5.6 Sol foar Plus- en Pro-brûkers beskikber steld waard.[11]
Wurking en trainingsgegevens
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]De modellen dy't ChatGPT oandriuwe wurde traind om patroanen yn grutte hoemannichten gegevens te ferwurkjen en op grûn dêrfan by it generearjen fan tekst it folgjende wierskynlike ûnderdiel fan in antwurd te foarsizzen.[1] Neffens OpenAI wurde dêrby ûnderlinge relaasjes yn ûnder oare tekst, ôfbyldings, audio en fideo analysearre en wurde yn de training de parameters fan it model oanpast.[1]
OpenAI stelt dat foar de ûntwikkeling fan syn basismodellen trije haadkategoryen fan gegevens brûkt wurde: ynformaasje dy't iepenbier op it ynternet beskikber is, gegevens dêr't it bedriuw fia gearwurking mei tredden tagong ta hat en gegevens dy't troch brûkers, minsklike trainers en ûndersikers levere of makke wurde.[1] By iepenbier beskikbere ynternetgegevens brûkt OpenAI neffens eigen sizzen ynformaasje dy't frij tagonklik is en wurde gegevens út boarnen dy't bekend binne as betelle siden efter in paywall of fan it dark web net mei opsetsin sammele.[1]
Omdat in grut part fan publisearre online materiaal ynformaasje oer minsken befettet, kinne de trainingsgegevens neffens OpenAI ek persoanlike gegevens befetsje.[1] It bedriuw seit persoanlike ynformaasje net mei opsetsin te sammeljen mei it doel om persoansprofilen op te bouwen en stelt filters en oare maatregels te brûken om de ferwurking fan persoanlike gegevens te beheinen.[1]
OpenAI beskriuwt de training fan de modellen as it oanpassen fan ynterne parameters oan learde patroanen en stelt dat de modellen gjin kopyen fan alle trainingsgegevens as in databank bewarje.[1] Undersyk fan Milad Nasr, Nicholas Carlini en oare ûndersikers liet yn 2023 lykwols sjen dat by de doe ûndersochte produksjeferzje fan ChatGPT ûnder spesjaal makke omstannichheden memorisearre trainingsmateriaal weromhelle wurde koe.[12] De ûndersikers ûntwikkelen dêrfoar in saneamde divergence attack, dy't it model ôfwykje liet fan syn normale chatbot-antwurden en dêrby trainingsgegevens generearje liet.[12] It ûndersyk hie betrekking op de yn 2023 ûndersochte ferzje fan ChatGPT en jout dêrom gjin direkte útspraak oer lettere modellen.[12]
Gegevens fan brûkers
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]By ChatGPT-tsjinsten foar yndividuele brûkers kin OpenAI ynhâld út petearen brûke om syn modellen fierder te trainen.[13] Brûkers kinne dat foar nije petearen útskeakelje troch yn de gegevensynstellingen de opsje Improve the model for everyone út te setten.[14] De petearen bliuwe yn dat gefal yn de petearskiednis stean, mar wurde neffens OpenAI net brûkt om ChatGPT te trainen.[14]
Dêrneist biedt ChatGPT saneamde Temporary Chats oan.[14] Neffens OpenAI wurde dy tydlike petearen net foar modeltraining brûkt, net yn de petearskiednis opslein en meitsje se gjin memories oan.[14] OpenAI jout oan dat Temporary Chats nei 30 dagen út syn systemen wiske wurde en yn dy perioade allinnich besjoen wurde kinne foar it kontrolearjen op misbrûk.[14]
Mooglikheden
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]OpenAI omskriuwt ChatGPT as in AI-tsjinst dy't brûkt wurde kin foar ferskate taken, lykas it organisearjen en gearfetsjen fan ynformaasje, help by oersettingen, it analysearjen of generearjen fan ôfbyldings en it generearjen fan ideeën.[1] Hokker funksjes beskikber binne, is yn de rin fan de tiid feroare troch de yntroduksje fan nije modellen en ark.[10]
Mei ChatGPT Search kin it systeem by in fraach it web trochsykje en yn it antwurd ferwizings nei online boarnen opnimme.[5] Deep research is ûntwurpen foar opdrachten wêrby't it systeem yn ferskate stappen boarnen op it ynternet siket, lêst, analysearret en ta in rapport gearbringt.[6] By de yntroduksje fan ChatGPT agent joech OpenAI oan dat de agint ek websites navigearje, koade útfiere, analyses dwaan en ûnder oare bewurkbere presintaasjes en spreadsheets meitsje koe.[7]
ChatGPT krige yn 2023 ek byld- en spraakynfier, sadat brûkers ôfbyldings oan in petear tafoegje en mei de tsjinst sprekke koene.[4] Mei de yntroduksje fan GPT-4o yn 2024 waarden funksjes op it mêd fan tekst, spraak en fisuele ynformaasje fierder yn ien model kombinearre en waarden ferskate fan dy funksjes ek foar fergese ChatGPT-brûkers beskikber makke.[8]
Betrouberens en beheiningen
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]OpenAI warskôge al by de lansearring yn 2022 dat ChatGPT antwurden produsearje koe dy't oannimlik klinke, mar feitlik ferkeard of sûnder sin binne.[2] It bedriuw stelde ek fêst dat de earste ferzje gefoelich wie foar lytse feroarings yn de formulearring fan in fraach: by de iene formulearring koe it model sizze it antwurd net te witten, wylst in licht feroare formulearring wol ta in antwurd late.[2] By ûndúdlike fragen stelde it systeem neffens OpenAI yn dy perioade faak gjin ferdúdlikjende fraach, mar besocht it ynstee de bedoeling fan de brûker te rieden.[2]
It generearjen fan feitlik ferkearde of net ûnderboude ynformaasje troch taalmodellen wurdt gauris in hallusinaasje neamd.[15] OpenAI jout oan dat ChatGPT ûnder oare ferkearde definysjes, data of oare feiten jaan kin en ek net-besteande sitaten, stúdzjes, boarneferwizingen of oare referinsjes betinke kin.[15]
It probleem is ek yn ûnôfhinklik wittenskiplik ûndersyk beskreaun.[16] Farquhar, Kossen, Kuhn en Gal skreaune yn in yn 2024 yn Nature publisearre artikel dat grutte taalmodellen lykas ChatGPT en Gemini falske útfier en net ûnderboude antwurden generearje kinne.[16] Harren ûndersyk wie rjochte op in metoade om sokke hallusinaasjes mei help fan saneamde semantyske entropy te identifisearjen.[16]
OpenAI erkende yn 2022 fierders dat maatregels om net-tastiene of skealike antwurden te beheinen net yn alle gefallen effektyf wiene en dat it systeem soms dochs op skealike ynstruksjes reagearje of foaroardiele gedrach sjen litte koe.[2] It bedriuw joech dêrom oan feedback fan brûkers te sammeljen oer problematyske antwurden en oer gefallen dêr't feilichheidsfilters wol of net yngrepen.[2]
Gebrûk
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]It gebrûk fan ChatGPT naam yn de jierren nei de lansearring sterk ta.[17] In ûndersyk fan Aaron Chatterji, Thomas Cunningham, David J. Deming en oare ûndersikers folge it konsumintgebrûk fan ChatGPT fan de lansearring yn novimber 2022 oant july 2025.[17] De ûndersikers brûkten dêrfoar in privacybeskermjende automatisearre metoade om gebrûkspatroanen yn in represintative stekproef fan ChatGPT-petearen te klassifisearjen.[17]
Neffens dat ûndersyk wie ChatGPT yn july 2025 troch likernôch 10 prosint fan de folwoeksen wrâldbefolking brûkt.[17] It oandiel net-wurkrelatearre berjochten naam yn de ûndersochte perioade ta fan 53 prosint nei mear as 70 prosint fan it totale gebrûk.[17] De kategoryen Practical Guidance, Seeking Information en Writing foarmen tegearre hast 80 prosint fan de analysearre petearen.[17] By wurkrelatearre taken kaam skriuwen neffens it ûndersyk it faakst foar, wylst kompjûterprogrammearjen in relatyf lyts part fan it totale gebrûk útmakke.[17]
Ferskate auteurs fan dat ûndersyk wiene op it stuit fan publikaasje wurksum by OpenAI; it NBER-dokumint neamt dy belangen eksplisyt yn de ferklearrings by it ûndersyk.[17]
Reuters rapportearre yn augustus 2025 dat ChatGPT doe likernôch 700 miljoen wyklikse aktive brûkers hie, tsjin sa'n 400 miljoen yn febrewaris fan dat jier.[18] Op 6 augustus 2026 stelde OpenAI sels dat ChatGPT alle wiken troch ien miljard minsken brûkt waard.[11] Dat sifer is in troch OpenAI publisearre brûkerssifer.[11]