Chandigarh

Chandigarh चंडीगढ़ / ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
Unyterritoarium en stêd fan Yndia
It Kapitoalkompleks fan Le Corbusier.
Algemien
Lân	Yndia
Haadstêd	Chandigarh
Grutste stêd	Chandigarh
Distrikten	1
Befolking
Ynwennertal	1.055.450 (2011)
Befolkingsticht.	9.258 ynw./km²
Talen	Hindy, Ingelsk (offisjeel); Pûnjaabsk
Religy	Hindoeïsme 80,78% Sikhisme 13,11% Islam 4,87%
Geografy
Oerflak	114 km²
Heechste punt	maks. 479 m
Oar
Stifting	1 novimber 1966
Tiidsône	IST (UTC+5:30)
Offisjele webside
chandigarh.gov.in
Kaart
Lokaasje fan Chandigarh.

Chandigarh is in stêd en unyterritoarium yn it noarden fan Yndia. De stêd is unyk omdat se dêrnjonken ek tsjinnet as haadstêd fan 'e dielsteaten Pûnjaab as Haryana, wylst se sels net by ien fan beide dielsteaten heart, mar streekrjocht troch de federale oerheid bestjoerd wurdt.

De namme betsjut "it fort fan Chandi", nei de goadinne Chandi, dy’t yn in timpel yn 'e omkriten fereare wurdt.

Skiednis

De planmjittige oanlis fan Chandigarh.

Nei de opdieling fan Britsk-Ynje yn 1947 ferlear de Yndiaaske Pûndjaab syn haadstêd Lahore oan Pakistan. De earste Yndiaaske premier, Jawaharlal Nehru, woe dêrom in nije, moderne stêd bouwe.

De stêd waard ûntwurpen troch de Frânsk-Switserske arsjitekt Le Corbusier. Hy dielde Chandigarh yn as ôfsletten wiken mei eigen foarsjennings lykas winkels, skoallen en parken. Troch de brede leanen en in protte griene romte stiet de stêd bekend as ien fan 'e skjinste en meast oersichtlike stêd fan it lân.

Befolking

Chandigarh hat in relatyf heech nivo fan wolfeart en oplieding. Om't it in bestjoerlik sintrum is, wenje der in soad amtners en militêren út ferskate dielen fan it lân.

De offisjele talen binne Hindy en Ingelsk, mar troch de lizzing wurdt ek in soad Pûndjaabsk praat. Wat religy oanbelanget is de mearderheid hindoe, mei ek in wichtige mienskip fan sikhs.

Natoer en toerisme

Sokhnamar.

Hoewol't Chandigarh in moderne stêd is, krige de natoer in wichtige rol yn it stedsbyld. De Sukhnamar is in keunstmjittige mar oan 'e foet fan 'e Shiwaliks, dêr't minsken komme om te rekreärjen.

In bysûndere attraksje is de Rock Garden of Chandigarh, oanlein troch de Yndiaaske arsjitekt Nek Chand, mei bylden makke fan ôfeart. Ek de Zakir Hussain Rose Garden is ferneamd; it is ien fan 'e grutste roazetunen fan Aazje, mei hûnderten soarten roazen.

In tal fan 'e wichtichste gebouwen fan Le Corbusier yn Chandigarh, lykas it Kapitoal-kompleks, steane sûnt 2016 op de UNESCO-wrâlderfgoedlist as ûnderdiel fan syn arsjitektoanysk wurk.

Befolkingsûntwikkeling

Sûnt de bou fan Chandigarh yn 'e jierren 1950 is de befolking hurd groeid. Yn 'e lêste jierren wurdt dy groei lykwols lestiger troch romtegebrek en it tichtslykjen fan 'e stêd.

Befolkingsûntwikkeling fan Chandigarh (1961–2011)

Jier	1961	1971	1981	1991	2001	2011
Ynwennertal	119.881	257.251	451.610	642.015	900.635	1.055.450
Groei	—	+114,6%	+75,6%	+42,2%	+40,3%	+17,2%

Religy

De religieuze gearstalling fan Chandigarh wjerspegelet de lizzing tusken it foaral hindoeïstyske Haryana en it troch sikhisme dominearre Punjab, al hat de stêd sels in hindoe-mearderheid mei in wichtige sikh-minderheid.

Religy yn Chandigarh

Religy	% (2001)	% (2011)	Ferskil	Karakteristyk
Hindoeïsme	78,60%	80,78%	+2,18%	De grutste groep, fral ûnder amtners en hannelers.
Sikhisme	16,10%	13,11%	-2,99%	In wichtige kulturele en histoaryske minderheid.
Islam	3,90%	4,87%	+0,97%	Groeiende mienskip yn de tsjinstesektor.
Kristendom	0,80%	0,83%	+0,03%	Lyts, mar stabyl.
Oars / net opjûn	0,60%	0,41%	-0,19%	Ynklusyf Boedisme en Sjainisme.

Ekonomy en wurkgelegenheid

Yn Chandigarh fertsjinje in soad minsken harren brea yn it bestjoer en de tsjinstesektor, en folle minder yn lânbou of swiere yndustry. In grut part fan 'e befolking wurket foar de oerheid. As haadstêd fan Pûndjaab en Haryana en tagelyk unyterritoarium is de stêd in wichtich bestjoerlik sintrum, mei in soad amtners, rjochters en militêr personiel.

Haadgebou de Panjab-universteit.

Ek ûnderwiis en sûnenssoarch spylje in grutte rol. In soad ynwenners wurkje by grutte ynstellings lykas it Postgraduate Institute of Medical Education and Research en de Panjab University.

Dêrnjonken wurkje hieltyd mear minsken yn 'e tsjinstesektor en de ynformaasjetechnology. It Rajiv Gandhi Chandigarh Technology Park lûkt grutte bedriuwen oan, lykas Infosys en IBM.

Bestjoer

Bestjoerlik is Chandigarh in bysûnder gefal. As unyterritoarium wurdt de stêd bestjoerd troch in Administrator, dy't troch de presidint fan Yndia beneamd wurdt. Yn 'e praktyk is dat meastentiids de gûverneur fan Pûndjaab.

Tagelyk tsjinnet Chandigarh as haadstêd fan sawol Pûndjaab as Haryana. De parlemintsgebouwen fan beide dielsteaten steane njonken inoar yn it Kapitoal Kompleks, ûntwurpen troch Le Corbusier.

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

Census of India. Toeristyske side oer Chandigarh. Commons Wikimedia Commons  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Chandigarh fan Wikimedia Commons.