Bihar

Bihar
Dielsteat fan Yndia
De Mahabodhi-timpel yn Bodh Gaya
Symboalen
Algemien
Lân	Yndia
Haadstêd	Patna
Grutste stêd	Patna
Distrikten	38
Befolking
Ynwennertal	104.099.452 (2011)
Befolkingsticht.	1.106 ynw./km²
Talen	Hindy, Urdu (offisjeel); Maithili, Magahi, Bhojpuri
Religy	Hindoeïsme 82,7% Islam 16,9% Oars 0,4%
Geografy
Oerflak	94.163 km²
Heechste punt	35 - 1.200 m
Oar
Stifting	22 maart 1912 (as provinsje) 26 jannewaris 1950 (as steat)
ISO 3166-2	IN-BR
Tiidsône	IST (UTC+5:30)
Offisjele webside
bihar.gov.in
Kaart
Lokaasje fan Bihar yn Yndia

Bihar is in dielsteat yn it easten fan Yndia. It is de tredde steat fan it lân wat ynwennertal oanbelanget en de tichtstbefolke steat fan it lân. Bihar grinzget yn it noarden oan Nepal en wurdt fierder omsletten troch de Yndiaaske steaten Uttar Pradesh yn it westen, West-Bingalen yn it easten en Jharkhand yn it suden. De steat hat in grutte histoaryske betsjutting as it kulturele en politike sintrum fan it âlde Yndia.

Geografy

De haadstêd oan 'e Ganges.

Bihar leit yn 'e fruchtbere flakte fan 'e Ganges. De rivier de Ganges streamt fan west nei east en snijt de steat yn twaën: Noard-Bihar en Súd-Bihar. It noarden fan 'e steat is flak en wetterryk, mei in soad rivieren dy't út de Himalaya komme, lykas de Kosi en de Gandak. Dy rivieren soargje faak foar oerstreamingen, mar ek foar tige fruchtbere grûn.

It súdlike diel fan Bihar is wat heger en heuveliger, dêr't it oergiet yn 'e útrinners fan 'e Chota Nagpur-heechflakte. It klimaat is subtropysk mei hege temperatueren yn 'e simmer en in wichtige moessonperioade foar de lânbou.

Skiednis

Bihar nimt in wichtige plak yn 'e skiednis yn. Yn 'e âldheid foarme it gebiet it sintrum fan ferskate grutte riken, wêrûnder de Magadha- en de Maurya-dynasty. Under keizer Ashoka de Grutte omfieme it ryk hast it hiele Yndiaaske subkontinent.

Bihar is ek de bertegrûn fan twa grutte wrâldreligy's. Yn Bodh Gaya fûn Gautama Boeda de ferljochting, en de stifter fan it Jaïnisme, Mahavira, waard ek yn 'e krite berne. Yn 'e midsiuwen stie Bihar bekend om syn grutte universiteiten lykas Nalanda, ien fan 'e âldste learynstituten op 'e wrâld, dy't studinten út hiel Aazje luts.

Mausoleum fan Sher Shah Suri.

Yn 'e 16e iuw spile Bihar in sintrale rol yn 'e opkomst fan it Suri-ryk. De út Bihar ôfkomstige Sher Shah Suri fersloech de Mogols en fierde wichtige herfoarmingen yn, lykas de yntroduksje fan 'e sulveren munt, de rûpia. Syn mausoleum yn Sasaram is hjoed-de-dei noch ien fan 'e wichtichste histoaryske monuminten fan 'e steat.

Yn 2000 waard it súdlike diel fan 'e steat ôfskieden om de nije steat Jharkhand te foarmjen.

Befolking

In hiel grut part fan 'e befolking (sa'n 88-89%) wennet op it plattelân yn doarpen. Om't de flakte fan 'e Ganges sa fruchtber is, kin it lân foar grutte oantallen iten produsearje. Dêrfandinne is it plattelân fan Bihar net leech, mar groatfol mei tûzenen tichtbefolke doarpen.

Hoewol't Hindy de offisjele taal is, sprekt de mearderheid fan 'e minsken regionaal besibbe talen lykas Bhojpuri, Maithili en Magahi.

Befolkingsûntwikkeling fan Bihar (1901–2011)

Jier	1901	1911	1921	1931	1941	1951	1961
Ynwennertal	21.243.632	22.563.653	22.330.201	24.512.711	27.230.158	29.085.011	34.841.690
Groei	—	+6,2%	-1,0%	+9,8%	+11,1%	+6,8%	+19,8%
Jier	1971	1981	1991	2001	2011
Ynwennertal	42.126.236	52.303.240	64.530.554	82.998.509	104.099.452
Groei	+20,9%	+24,2%	+23,4%	+28,6%*	+25,4%

* De sifers fan foar 2000 binne rekonstruearre foar de ôfsplitsing fan Jharkhand.

Religy

Takht Sri Patna Sahib

It Hindoeïsme is de grutste religy yn Bihar. De steat hat in soad hillige plakken, wêrûnder Gaya, dêr't hindoes rituelen útfiere foar harren foarâlden. De Islam is de grutste minderheidsreligy, mei in grut oandiel fan 'e befolking yn it noarden en yn 'e haadstêd Patna. Bihar hat ek in sterke bân mei it Sikhisme; de tsiende Guru, Guru Gobind Singh, waard berne yn Patna, dêr't hjoed-de-dei ien fan 'e fiif hillichste timpels fan 'e Sikhs (Takht Sri Patna Sahib) stiet.

Religy yn Bihar

Religy	% (2001)	% (2011)	Ferskil (%)
Hindoeïsme	83,2%	82,7%	-0,5%
Islam	16,5%	16,9%	+0,4%
Kristendom	0,1%	0,1%	0,0%
Oars (Boedisme, Jainisme, Sikhisme)	0,2%	0,3%	+0,1%

Ekonomy

De ekonomy fan Bihar is foar it grutste part basearre op 'e lânbou. It is ien fan 'e grutste produsinten fan griente en fruit (benammen lychy's) yn Yndia. Sûnt de ôfsplitsing fan 'e yndustryrike regio Jharkhand yn 2000, hat Bihar it ekonomysk dreech hân, mar de lêste jierren is der in sterke groei te sjen yn 'e ynfrastruktuer en de tsjinstesektor. De steat stiet lykwols noch foar grutte útdagings op it mêd fan earmoede en alfabetisearring.

Toerisme

Ruïnes fan 'e Nalanda-universiteit.

It toerisme yn Bihar is fral rjochte op it religieuze erfgoed. De wichtichste lokaasje is sûnder mis Bodh Gaya, dêr't de Mahabodhi-timpel op 'e Wrâlderfgoedlist fan UNESCO stiet. It is it hillichste plak foar Boedisten en net fier dêrwei lizze de ruïnes fan 'e âlde universiteit fan Nalanda, dy't hjoed-de-dei in soad skiednisleafhawwers lûke.

Foar hindoes is de stêd Gaya in essinsjeel pylgersoard, wylst Jaïnisten de hillige plakken fan Pawapuri en Rajgir besykje. Yn Rajgir kin men ek de 'Vishwa Shanti Stupa' fine, in moderne Boedistyske fredespagode op in heuvel dy't mei in kabelbaan te berikken is.

Natoer

Gangesdolfyn.

Bihar hat ien nasjonaal park, it Nasjonaal Park Valmiki yn it noardwesten fan 'e steat. It park is in wichtich tigerreservaat en grinzget fuort oan it Nasjonaal Park Chitwan yn Nepal. Dêrnjonken stiet de steat bekend om it dolfynreservaat Vikramshila Gangetic, ien fan de pear plakken op 'e wrâld dêr't de seldsume Gangesdolfyn yn syn natuerlike omjouwing beskerme wurdt.

Bestjoer

De haadstêd Patna is it politike en juridyske sintrum fan 'e steat. Bihar bestiet út njoggen regio's en 38 distrikten.

Yndieling fan Bihar.

Distrikt	Haadplak	Difyzje (Regio)	Lokaasje	Inw. (2011)	Oerflak (km²)
Araria	Araria	Purnia		2.811.569	2.830
Arwal	Arwal	Magadh		700.843	638
Aurangabad	Aurangabad	Magadh		2.540.073	3.305
Banka	Banka	Munger		2.034.763	3.020
Begusarai	Begusarai	Munger		2.970.541	1.918
Bhagalpur	Bhagalpur	Bhagalpur		3.037.766	2.569
Bhojpur	Arrah	Patna		2.728.407	2.395
Buxar	Buxar	Patna		1.706.352	1.703
Darbhanga	Darbhanga	Darbhanga		3.937.385	2.279
East Champaran	Motihari	Tirhut		5.099.371	3.968
Gaya	Gaya	Magadh		4.391.418	4.976
Gopalganj	Gopalganj	Saran		2.562.012	2.033
Jamui	Jamui	Munger		1.760.405	3.098
Jehanabad	Jehanabad	Magadh		1.125.313	931
Kaimur	Bhabua	Patna		1.626.384	3.362
Katihar	Katihar	Purnia		3.071.029	3.057
Khagaria	Khagaria	Munger		1.666.886	1.486
Kishanganj	Kishanganj	Purnia		1.690.400	1.884
Lakhisarai	Lakhisarai	Munger		1.000.912	1.228
Madhepura	Madhepura	Kosi		2.001.762	1.788
Madhubani	Madhubani	Darbhanga		4.487.379	3.501
Munger	Munger	Munger		1.367.765	1.419
Muzaffarpur	Muzaffarpur	Tirhut		4.801.062	3.172
Nalanda	Bihar Sharif	Patna		2.877.653	2.355
Nawada	Nawada	Magadh		2.219.146	2.494
Patna	Patna	Patna		5.838.465	3.202
Purnia	Purnia	Purnia		3.264.619	3.229
Rohtas	Sasaram	Patna		2.959.918	3.851
Saharsa	Saharsa	Kosi		1.900.661	1.687
Samastipur	Samastipur	Darbhanga		4.261.566	2.904
Saran	Chhapra	Saran		3.951.862	2.641
Sheikhpura	Sheikhpura	Munger		636.342	689
Sheohar	Sheohar	Tirhut		656.246	349
Sitamarhi	Sitamarhi	Tirhut		3.423.574	2.294
Siwan	Siwan	Saran		3.330.464	2.219
Supaul	Supaul	Kosi		2.229.076	2.425
Vaishali	Hajipur	Tirhut		3.495.021	2.036
West Champaran	Bettiah	Tirhut		3.935.042	5.228

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

Commons Wikimedia Commons  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Bihar fan Wikimedia Commons.