Baleärenmok

Baleärenmok
taksonomy
ryk dieren (Animalia) stamme rêchstringdieren (Chordata) klasse fûgels (Aves) skift mokeftigen (Procellariiformes) famylje mokfûgels (Procellariidae) skaai lytse mokken (Puffinus)
soarte
Puffinus mauretanicus
Lowe, 1920
IUCN-status:
ferspriedingsgebiet
simmerfûgel      wintergast

De Baleärenmok (Puffinus mauretanicus) is in seefûgel út de famylje fan 'e mokfûgels (Procellariidae).

Ferskining

De Baleärenmok wurdt tusken 34 en 39 sm lang en de smelle en puntige wjukken ha in spanwiidte fan 78 oant 93 sm. In folwoeksen fûgel weaget tusken de 470 en 565 gram.

De boppedielen fan 'e Baleärenmok binne griisbrún oant brún. Under is de fûgel gielich wyt. De ûnderkant fan 'e wjukken is wytich mei brúneftige plakken en in donkere râne. Yn 'e flecht binne de donkere okselfearren faak goed te sjen.

De snaffel is smel, donkergriis oant swart. Lykas by oare mokfûgels sitte de noasgatten yn in soarte fan "buiske" boppe-op 'e snaffel. Syn poaten binne rôzich mei swarte puntsjes op 'e teannen. Opfallend is dat de poaten yn 'e flecht faak achter it sturtsje útstekke.

Fersprieding

De Baleärenmok komt ferspraat oer de Middellânske See foar, fan 'e Baleären oant de Adriatyske See. Guon fûgels oerwinterje yn 'e eastlike Atlantyske Oseaan.

Hâlden en dragen

De fûgel briedt yn hoalen en spjalten fan rotsen. In wyfke leit mar ien wyt aai yn 't jier. As dat aai ferlern giet, wurdt der dat jier gjin pyk mear grutbrocht. Om tefoarren te kommen dat de fûgel sels opfretten wurdt troch grutte fûgels, komme de baleärenmokken allinnich mar nachts nei harren nêst. Se meitsje dan in soad leven mei lûd, dat wat hat fan gûlen of rauwe gjalpen. It útbrieden fan it aai duorret goed 50 dagen en de âlden wikselje inoar dêrby ôf. Nei 't útkommen fan it aai bliuwt de pyk likernôch 90 oant 100 dagen yn 'e hoale.

Hy dûkt djip oant somtiden wol 35 meter nei fiskjes lykas ansjofisk en sardines. Nei it brieden wurdt de fûgel ek wolris foar de Nederlânske kust of yn 'e Noardsee waarnommen, benammen as der in westlike stoarm stiet.

Status

Ynformaasjeboerd oer projekt ta behâld op Formenteara.

De soarte wurdt earnstich bedrige yn syn bestean en wurdt troch de IUCN as krityk op 'e Reade list klassifisearre. De grutste bedriging foarmet de fiskerij. Baleärenmokken betiizgje gauris yn netten of fersûpe as se oan 'e heakken fan langelinen fêst komme te sitten as se ies besykje te pakken. Op 'e briedeilannen binne rotten, katten en marters yntrodusearre, dy't aaien, piken en bytiden sels folwoeksen fûgels opfrette. De fûgel briedt boppedat mar op in lyts oerflak en it dêrom kwetsber foar sykte of stoarm. Ek oaljefersmoarging op see en plestik ôffal foarmje in risiko. In kombinaasje fan dy faktoaren soargje foar in tebekgong fan 'e oantallen mei mei rûzings fan 7,4% it jier en dat betsjut dat de fûgel yn in pear desinnia tiid útstjert. It oantal briedpearen wurdt op in pear tûzen rûsd. Mei't de fûgel mar ien aai yn 't jier leit en it lang duorret foardat de fûgel briedt, is in rap werstel fan 'e soarte dreech. De fûgel wurdt beskerme, mar noch sûnder resultaat.

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

BirdLife, oproppen 14 febrewaris 2026. Birds of the World, oproppen 14 febrewaris 2026. Sovon, oproppen, 14 febrewaris 2026. Fûgelbeskerming, oproppen, 14 febrewaris 2026. Commons Wikimedia Commons  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Baleärenmok fan Wikimedia Commons.