Bûntebok
| Bûntebok | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
_(50061450516).jpg) folwoeksen bûntebok | ||||||||||||
| taksonomy | ||||||||||||
| ||||||||||||
| soarte | ||||||||||||
| Damaliscus pygargus | ||||||||||||
| Pallas, 1767 | ||||||||||||
IUCN-status:  | ||||||||||||
De bûntebok (Damaliscus pygargus) is in opfallende en selsume antilopesoarte dy't lânseigen is yn it súdwesten fan Súd-Afrika. De soarte hat in bûnt kleurpatroan en stiet bekend as ien fan 'e grutste súksessen op it mêd fan natoerbeskerming, nei't er oan it begjin fan 'e 20e iuw hast útstoarn wie.
Ferskining
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
De bûntebok is in middelgrutte antilope mei in skofthichte fan likernôch 80 oant 100 sintimeter en in gewicht tusken de 60 en 100 kilo. De kleur fan 'e boppekant fan it lichem is djip pearsbrún mei in brûzen glâns.
It meast opfallende skaaimerk is de brede wite bles dy't fan de foarholle oant de noas rint, faak sûnder ûnderbrekking (oars as by de nau besibbe blesbok). Ek de búk, de binnenkant fan 'e poaten en it stik om 'e sturt hinne (de spegel) binne suver wyt. Sawol de bokken as de hinen hawwe swarte, liereftige hoarnen mei ringen, dy't by de bokken wat tsjokker binne en oant 50 sintimeter lang wurde kinne.
Fersprieding en systematyk
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]Oarspronklik kaam de bûntebok allinne foar op 'e kustflakten fan 'e West-Kaap yn Súd-Afrika. Hjoed-de-dei libje de measte eksimplaren yn it Nasjonaal Park Bontebok en yn ferskate partikuliere wyldreservaten.
Der wurde twa ûndersoarten erkend:
- De bûntebok (Damaliscus pygargus pygargus): de selsumere fariant út 'e West-Kaap.
- De blesbok (Damaliscus pygargus phillipsi): in algemienere fariant dy't ynlânsk op 'e heechflakten libbet.
Troch minsklik hanneljen (ferfier fan wyld foar de jacht en it hâlden fan bisten op pleatsen foar it fleis) binne blesbokken yn it leefgebiet fan 'e bûntebok telâne kommen. Om't se genetysk hast itselde binne, kinne se hiel maklik pearje.
| Skaaimerk | Bûntebok (D. p. pygargus) | Blesbok (D. p. phillipsi) |
|---|---|---|
| Ofbyld | _(32822162695).jpg) |
.jpg) |
| Bles | Meastentiids in brede, trochrinnende wite bles fan 'e foarholle oant de noas. | Faak smeller en wurdt troch in brún streekje tusken de eagen ûnderbrutsen. |
| Spegel | In grutte, dúdlik ôftekene wite flek om 'e sturt hinne. | Folle lytser, minder opfallend of soms hast net te sjen. |
| Kleur fan it hier | Donkerder, pearsbrún mei in opfallende brûnsglâns. | Ljochter, mear readbrún, minder glâns op it hier. |
| Poaten | In soad wyt oan 'e ûnderpoaten (wite sokken). | De poaten binne faak donkerder; minder wyt. |
| Leefgebiet | Beheind ta de kustflakten fan 'e West-Kaap. | De ynlânske heechflakten fan Súd-Afrika. |
| IUCN-status | Kwetsber | Net bedrige |
Ekology
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]Bûntebokken binne gersiters mei in foarkar foar koart gers. Se binne benammen deis aktyf, mar sykje op it waarmst fan 'e dei it skaad op. It binne gjin goede springers, mar kinne tige hurd rinne.
De bisten libje yn lytse keppels dy't besteane út hinen mei harren jongen. De bokken binne territoriaal en ferdigenje harren gebiet tsjin oare mantsjes troch yndruk te meitsjen en somtiden fûleindige gevechten mei de hoarnen.
_young_..._(32834333045).jpg)
Wyfkes kealje alle jierren op itselde plak. Nei in draachtiid fan acht moannen wurdt ien keal berne. Oars as oare sibben wurdt der yn 'e groep kealle. It jong kin tusken fiif minuten en twa oeren rinne en folget syn mem frij gau dêrnei. De sûchtiid duorret sa'n heal jier en nei twa jier is it keal folgroeid.
Bûntebokken kinne maksimaal 17 jier âld wurde.
Status en bedriging
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]Yn 'e earste helte fan 'e 20e iuw wienen der troch oerbejaging noch mar sa'n 20 oant 30 bisten yn it wyld oer. Tanksij de ynset fan boeren en letter de oprjochting fan it Nasjonaal Park Bontebok yn 1931, is de populaasje hjoed-de-dei wer oangroeid nei ferskate tûzenen.
Hoewol't de soarte as gehiel troch de IUCN as net bedrige (Least Concern) beskôge wurdt, bliuwt de Damaliscus pygargus pygargus genetysk kwetsber. De grutste hjoeddeiske bedriging is hybridisaasje mei de blesbok, dy't troch minsklik yngripen yn itselde leefgebiet útset is.
| Boarnen, noaten en/as referinsjes: | ||
|
