Aziatyske gapper

Aziatyske gaper
taksonomy
ryk dieren (Animalia) stamme rêchstringdieren (Chordata) klasse fûgels (Aves) skift eiberteftigen (Ciconiiformes) famylje eibertfûgels (Ciconiidae) skaai gapperearrebarren (Anastomus)
soarte
Anastomus oscitans
Boddaert, 1783
IUCN-status: net bedrige
ferspriedingsgebiet

De Aziatyske gapper (Anastomus oscitans) is in grutte waadfûgel út 'e famylje fan 'e eibertfûgels (Ciconiidae). De fûgel stiet bekend om syn bysûndere snavel, dy't by folwoeksen fûgels in opfallende iepening tusken de boppe- en ûndersnaffel hat.

Ferskining

Folwoeksen fûgels mei jonge fûgel.

De Aziatyske gapper is in middelgrutte eibert mei in lingte fan likernôch 68 oant 81 sm. It fearrekleed is meastentiids griis-wyt, wylst de slachpinnen yn 'e wjukken en de sturt glânzjend swart binne. De poaten binne rôze-eftich oant griis. It meast opfallende skaaimerk is de krêftige, grize snaffel; de boppe- en ûndersnavel reitsje inoar allinnich by de punt, wêrtroch't der in gat of gap yn 'e midden ûntstiet. Dat is gjin ôfwiking, mar in spesjale oanpassing foar it iten.

Fersprieding en systematyk

De soarte komt algemien foar yn it suden fan Aazje, fan Yndia en Sry Lanka oant Súdeast-Aazje. De fûgel is fral te finen yn sompen, marren, rysfjilden en oare wiete gebieten. De Aziatyske gapper is nau besibbe oan 'e Afrikaanske gapper (Anastomus lamelligerus), de iennichste oare soarte yn it skaai fan 'e gapperearrebarren.

De skaaien binne monomorf. It iennichste lytse ferskil is dat de mantsjes oer it algemien in fraksje grutter binne en in wat langlangere snavel hawwe kinne as de wyfkes, mar yn it fjild is dat hast net te sjen.

Jonge fûgels wurde berne mei in rjochte snavel, de gap ûntstiet pas as de fûgel âlder wurdt. Ynstee fan it heldere griis-wyt hawwe jongen in mear brún-griis fearrekleed op 'e kop, hals en it boarst.

Ekology

Foerazjearjende fûgel.

De fûgels yn it skaai binne spesjalisten yn it iten fan weakdieren, benammen grutte swietwetterslakken fan it skaai Pila. Troch de brike snavel kinne se de slakken út harren hûske helje. Njonken slakken frette se ek kikkerts, hagedissen en oare lytse wetterdieren.

Se briede yn koloanjes, faak yn beammen dy't yn it wetter steane, tegearre mei oare wetterfûgels lykas reagers en ielguozzen. It briedseizoen ferskilt per regio en is nau ferbûn mei de reintiid. Yn Noard-Yndia briede se meastentiids tusken july en septimber, wylst se yn it suden fan Yndia en op Sry Lanka fan novimber oant maart briede. In wyfke leit meastentiids 2 oant 5 aaien dy't yn 27 oant 30 dagen útbret wurde. Hoewol't de measte gappers monogaam binne, komt polygamy ek foar wêrby't meardere wyfkes ien nêst diele en de jongen tegearre grutbringe. Sokke nêsten binne ornaris tige suksesfol.

Status en bedrigingen

De fûgel wurdt troch de IUCN as net bedrige (Least Concern) klassifisearre. Hoewol't de fûgel ôfhinklik is fan sompen, binne de populaasjes yn in grut part fan it ferspriedingsgebiet stabyl of sels oan it groeien troch de oanwêzigens fan rysfjilden dêr't in soad iten te fine is.

Betsjutting namme

De wittenskiplike namme Anastomus komt út it Gryksk en betsjut 'mei in mûle dy't iepen stiet'. De soartnamme oscitans komt út it Latyn en betsjut 'gapje'. Beide nammen ferwize dus nei de karakteristike snaffelfoarm dy't de fûgel it uterlik jout fan in bist dat altyd de snaffel wat iepen hat.

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

BirdLife, oproppen 3 maart 2026. Birds of the World, oproppen 3 maart 2026. eBird, oproppen 3 maart 2026. Animal Diversity, oproppen 3 maart 2026. Commons Wikimedia Commons  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Anastomus oscitans fan Wikimedia Commons.