Amyotrofe laterale skleroaze

Tink derom dat de Wikipedy gjin medyske konsultaasje jout!

Diagram fan in minske dy't de gebieten sjen lit dy't troffen binne troch amyotrofyske laterale skleroaze (ALS), ynklusyf de boppeste motoryske neuronen, legere motoryske neuronen, en de frontotemporale regio fan 'e harsens, en de spieren dy't oandien binne.

Amyotrofe laterale skleroaze (ALS) is in oandwaning dy't liedt ta it ûnfoldwaande of net funksjonearjen fan 'e spieren. By ALS is der eat wat mis mei de senuwbanen dy't de ferbining foarmje tusken harsens en spieren. De sellen fan dizze senuwbanen falle stadichoan út en jouwe gjin sinjalen mear troch oan de spieren. Dat hat as gefolch dat dy net mear funksjonearje kinne. ALS is besibbe oan PLS (primêre laterale skleroaze) en PSMA (progressive spinale muskulêre atrofy).

ALS kin sawol begjinne yn it rêchmoarch as yn de harsenstamme. Wannear't de sykte begjint yn it rêchmoarch krije minsken klachten fan de earmen en/of skonken. As de sykte begjint yn de harsenstamme krije minsken muoite mei slikken of praten. Stadichoan wurde hieltyd mear spieren oandien. De trochsneed libbensferwachting fan in ALS-pasjint is trije oant fiif jier. 20% fan de ALS-pasjinten libbet langer as 5 jier nei de earste klachten en 5% libbet noch 20 jier.

Yn Nederlân libje sa'n 1.500 minsken mei ALS, In lyts part, likernôch 5 oant 10% fan de minsken mei ALS hat te krijen mei in erflike foarm fan ALS. Sa'n 55 persint fan de minsken mei ALS binne manlju. By 80% fan'e pasjinten manifestearret de sykte him tusken 50 en 80 jier. Der binne lykwols útsûnderingen. De sykte komt yn alle leeftiidsfazen foar, útsein by bern. By ûngefear 8% fan de minsken mei ALS komt ek frontotemporale demintens (FTD) foar. Dit liket op de sykte fan Alzheimer.

Keppeling om útens

• ALS pasjinten feriening

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

(ned) Vereniging Spierziekten Nederland, ALS rieplachte op 23-7-2025 (ned) Stichting ALS Nederland, Wat is ALS rieplachte op 23-7-2025 (ned) als-centrum.nl, Wat is Amyotrofische Laterale Sclerose (ALS) rieplachte op 23-7-2025 Argivearre Commons Wikimedia Commons  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory ALS fan Wikimedia Commons.