Lutjegast

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje
Lizzing fan Lutjegast yn de gemeente Grootegast
Lizzing fan de gemeente Gruttegast

Lutjegast is in doarp yn it noarden fan it Westerkertier yn de Grinzer gemeente Gruttegast. Op 1 jannewaris 2009 wennen der 1014 minsken.[1]

Beskriuwing[bewurkje seksje | edit source]

Lutjegast leit op in smelle sânrech, wêr't it doarp ek syn namme wei hat: lutje betsjut "lyts" en gast "geast", sângrûn. Nei alle gedachten kamen der om 2000 f. Kr. hinne al jagers yn dizze kriten, want der binne in pear fûstbilen en in spearpunt út dy tiid fûn. Op it heechste punt fan de sânrêch, sa'n 2,5 meter boppe NAP, stiet tsjintwurdich de herfoarme tsjerke fan it doarp. De sânrêch foarmet in skieding tusken in relatyf nij lânskip fan seeklaai noardlik fan it doarp en in âlder sân- en feangrûnlânskip súdlik dêrfan. Geologysk sjoen leit Lutjegast op it uterste puntsje fan it Drintsk plato.

Lutjegast, dat om 1300 hinne noch yn in soarte van heal-Latynsk Minorgast neamd waard, wie lang mei de see ferbûn troch in útrinner fan de Lauwers. Dêrfan is yn 1672 noch handich gebrûk makke doe't it leger fan de Biskop fan Münster Bernhard von Galen (1606-1678) Grinslân oanfoel: troch de diken by it doarp "kreatyf" te brûken koe mei help fan it tij sawat trijekwart fan it gebied om Lutjegast hinne ûnder wetter setten wurde.

Oant 1829 stie yn it doarp de Rikkerdaboarch.

Abel Tasman[bewurkje seksje | edit source]

Abel Tasman op in skilderij út 1637 dat taskreaun wurdt oan Jacob Cuyp (1594-1652)

Lutjegast is it berteplak fan de seefarder Abel Tasman (1603-1659), dy't foaral ferneamd wurden is om't er tusken 1642 en 1644 yn tsjinst fan de Feriene Eastyndyske Kompanjy Tasmaanje en Nij-Seelân ûntdutsen hat. It hûs dêr't er berne is stiet der net mear, mar der binne al in monumint en in tinkstien dy't oan him werinnerje. Ek is de strjitte dêr't Tasman oan wenne nei him neamd. Fierders is yn it doarp in oan him wijd museum festige, it Abel Tasman Kabinet.

It dialekt[bewurkje seksje | edit source]

Yn Lutjegast wurdt Westerkertiersk sprutsen, dat in fariant fan it Grinslânsk is, mar dat ek Drintske ynfloeden hat en dêr't wat tongfal en grammatika oanbelanget in soad fan it Frysk yn werom te finen is. Oan it begjin fan de tweintichste ieu sprutsen fierwei de measte bewenners fan it doarp noch Frysk. Ek no noch is te fernimmen dat Lutjegast in grinsdoarp is: hiel wat bewenners binne fan Fryske komôf en hawwe saaklike en sosjale kontakten mei Fryslân.

Keppelingen om utens[bewurkje seksje | edit source]

Boarnen, noaten en referinsjes[bewurkje seksje | edit source]

Boarnen, noaten en/as referinsjes:
  1. (ned) Gemeente Grootegast - Dorpen in cijfers