Krúswurdpuzel

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje
Japanese crossword.gif

In krúswurdpuzel (ek: krúswurdriedsel of koartwei krúswurd) is in puzel, populêr yn kranten en tydskriften.

Troch yn in patroan fan fakjes de letters fan wurden yn te foljen is de puzel op te lossen. De antwurden kinne jûn wurde oan de hân fan omskriuwings. De omskriuwings binne nûmere, en yn it diagram moat yn it byhearrende nûmer it antwurd ynfold wurde.

De wurden kinne sawol horizontaal as fertikaal ynfold wurde. De fakjes foar en efter it wurd buinne swart makke, sadat bekend is hoe lang it wurd is. De swarte fakjes foarmje meastentiids in symmetrysk patroan, hoewol't dit net needsaaklik is. Wichtich wol dat de wite fakjes ien oaniensletten gebiet foarmje en der gjin ïsolearre "eilannen" yn it ruster stean.

Elke soarte fan krúswurdpuzel hat in eigen soarte diagram. Yn in krúswurdpuzel sitte bygelyks mear wite fakjes as by in kryptogram.

De betinker fan de krúswurdpuzel is de Ingelsman Arthur Wynne yn 1913 en de earste waard setten yn de krante New York World, wêrfan hy redakteur wie.

kryptogram-diagram

Der binne ferskate farianten op de krúswurdpuzel:

  • In kryptogram is in krúswurdpuzel wêrby de oplossingen oan de hân fan kryptyske omskriuwings fûn wurde moatte.
  • In Sweedske puzel wurket itselde as in krúswurdpuzel, mar de omskriuwings stean yn it diagram (op it plak fan denormaal sprutsen swarte fakjes), mei in pylkje nei wêr't it wurd ynfold wurde moat.
  • By in trochrinner steane der gjin swarte fakjes yn it diagram, en moatte de wurden yn ien regel of kolom efter elkoar ynfold wurde. De omskriuwings fan de wurden binne ek per regel of kolom jûn, sûnder oan te jaan hoe lang de wurden binne. Soms is sels de regel of kolom net oanjûn. dit wurdt in folslein trochrinnende trochrinner neamd.

It populêre boerdspul Scrabble is basearre op it prinsipe fan krusende wurden".

De krúswurdriedsels dy't hjoed de dei op de merk komme, wurde benammen makke mei folautomatyske kompjûterprogramma's. By Denksport bygelyks wurde de measte boekjes mei ien druk op de knop makke. De puzels dy't út it systeem kimme binne daliks printree.

De puzels dy't yn Nederlân en Flaanderen ferskine, binne trochgeans fan de hân fan ien fan de grutte spilers (Denksport, Puzzelsport, Sanders, út Nederlân. Yndividuele puzelmakkers binne seldsum wurden: In Nederlân binne Jelmer Steenhuis en Jan Meulendijks in begryp en yn Fryslân ferskine fan Douwe van der Meulen ek Fryske puzels yn de Ljouwerter Krante.

Keppeling om utens[bewurkje seksje | edit source]