Jongfryske Mienskip

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje
Logo fan de Jongfryske Mienskip

De Jongfryske Mienskip (ôfkoarte: JFM) is in feriening dy't him ynset foar de lykberjochting fan it Fryske folk. Yn 2012 hie de JFM sa likernôch 50 leden.[1] De Jongfryske Mienskip organisearret aktiviteiten foar de jongerein en jout fjouwer kear yn 't jier Nij Frisia út. De feriening set him ek juridysk yn foar de rjochten fan de Fryske minderheid, sawol yn Nederlân as yn Dútslân.[2] De JFM is in oansletten selskip fan de Ried fan de Fryske Beweging.

Karbrief[bewurkje seksje | edit source]

De feriening waard op 20 novimber 1915 oprjochte mei de namme Jongfryske Mienskip.

Yn it karbrief fan 2012 stiet it ferieningsstribjen sa omskreaun:
(1) De feriening hat ta doel de lykberjochting fan it Fryske folk. (2) De Jongfryske Mienskip set him dêrom yn foar: (a.) de Fryske taal en identiteit; (b.) in takomstperspektyf foar it Fryske folk mei in demokratysk keazen autonoom bestjoer; (c.) bettere en bredere kontakten tusken de ferskillende Fryske lannen.

Skiednis[bewurkje seksje | edit source]

Leden fan de JFM oan 'e Snitser mar; oan 'e wâl û.o. Douwe Kalma (mei hoed) en Tsjisse de Jager (yn bûsgroentsje mei pet op).

De JFM waard yn novimber 1915 oprjochte nei krityk op it Selskip foar Fryske Taal en Skriftekennisse út 1844. De spotnamme Jongfriezen waard troch de Mienskip as geuzenamme brûkt. It doel fan de Jongfriezen wie om mei nij elan de Fryske striid oan te gean en de Fryske literatuer op in heger peil te bringen. Mei as biedwurd “Fryslân en de wrâld“ moast de Fryske literatuer in lykweardich plak besykje te krijen tusken de oare nasjonale literatueren.

Fedde Schurer, Eeltsje Boates Folkertsma en Douwe Kalma hearden by de oprjochters dy't it net iens wiene mei it doel en de praktyk fan it Selskip. Yn it earstoan waarden hieltyd mear jongerein lid, mar troch koerswikselingen gienen der letter ek wer in soad by wei, bg. nei it Kristlik Frysk Selskip en It Roomsk Frysk Boun (1917).

Yn it begjin fan de tweintiger jierren kaam de grutte bloeitiid, dêrnei it ferfal. It tydskrift ‘Frisia’ wie yn it tiidrek 1917-1936 it literêr poadium fan de Jongfriezen. Yn 1935 waard de JFM in krite fan it Ald Selskip, dat yn it earstoan sa fûl bekritisearre waard. Nei de Twadde Wrâldkriich waard de JFM wer selsstannich.[3] Yn 1945 wie de JFM ien fan de mei-oprjochters fan de Ried fan de Fryske Beweging.

By in iepenbiere gearkomste yn Ljouwert yn 1951 waard in nij Mienskips-karbrief presintearre. Yn it karbrief waard omtinken jûn oan de offisjele erkenning fan it bestean fan it nasjonale Fryslân en syn taal, de ekonomyske belangen fan Fryslân, en de Fryske keunst en kultuer.[4] Yn itselde jier ferskynde foar it earst it mienskipstydskrift ‘Lyts Frisia’ mei as ûndertitel ‘Tydskrift foar Fryske striid en literatuer’.

Op 14 febrewaris 2012 waard it tredde karbrief fan de Jongfryske Mienskip fêststeld by de Algemiene Ledegearkomste.[1]

De eardere gemeente Wymbritseradiel naam yn maaie 2008 in beslút ta ynfiering fan Fryske plaknammen, mar stelde de offisjele skriuwwize fan de plaknammen net fêst. Op 1 jannewaris 2011 waard Wymbritseradiel opheven en ûnderdiel fan de nije gemeente Súdwest-Fryslân. Omdat it neffens de gemeente Súdwest-Fryslân om in beliedsfoarnimmen fan Wymbritseradiel gong waarden de Fryske plaknammen yn de nije gemeente Súdwest-Fryslân net ynfierd.[5] Troch ûnder oaren de Topografyske Wurkgroep Fryslân en de Feriening Frysk Underwiis waard in fersyk yntsjinne om in steatsrjochtlik ûndersyk nei de plaknammen útfiere te litten.[6] Yn febrewaris 2013 gong de Jongfryske Mienskip nei de bestjoersrjochter om it eardere riedsbeslút fan de gemeente Wymbritseradiel ôf te twingen.[7]

By de gearkomste fan de Jongfryske Mienskip fan 1 maart 2014 waard de namme fan it tydskrift Lyts Frisia feroare yn Nij Frisia.[8]

Keppeling om utens[bewurkje seksje | edit source]

Boarnen, noaten en referinsjes[bewurkje seksje | edit source]

Boarnen, noaten en/as referinsjes:
  1. 1,0 1,1 Webside Jongfryske Mienskip mei in algemiene beskriuwing fan de feriening
  2. Webside Jongfryske Mienskip mei ynformaasje oer de feriening
  3. Ljouwerter Krante fan 31-12-1965, side 26, De Jongfryske Mienskip
  4. Ljouwerter Krante fan 02-01-1951, side 3, De Jongfryske Mienskip
  5. Riedsferslach gemeenteriedsgearkomste Súdwest-Fryslân fan 26 maaie 2011
  6. Steatsrjochtlik ûndersyk plaknammen Wymbrits
  7. Ljouwerter Krante fan 11 febrewaris 2013: Rechter buigt zich over namenkwestie Súdwest keppeling
  8. Webside Jongfryske Mienskip oer Nij Frisia