Ilias
Ilias is in ier Gryksk epos dat taskreaun wurdt oan de (neffens in tradysje bline) dichter Homerus, hoewol't gelearden it der oer iens binne dat dizze foarm fan poëzij wierskynlik earst mûnling oerdroegen waard en pas letter op skrift steld. De titel is ûntliend oan Ilios of Ilion (Gryksk:Ἴλιον), de âlde, Grykske namme foar Troje, in stêd dy't situearre wie yn Lyts-Aazje oan de noard-westkust fan Anatoalje.
De Ilias fertelt oer de wrok fan Achilles, en beskriuwt mar in koarte episoade op de ein fan de Trojaanske Oarloch, dy't neffens oerlevering tsien jier hat duorre. It is in misfetting te tinkjen dat de Ilias oer de Trojaanske Oarloch hannelt. Lang om let wurdt de stêd Troje, mei help fan it ferneamde Hynder fan Troje troch de Griken ynnomd. Lykwols wurdt yn de Ilias oer dizze anekdoate net ferteld; wol yn de Odyssee. It bekende ferhaal fan it Trojaanske hynder waard beskreaun troch de Romeinske dichter Fergilius.
De Ilias is ûnderferdield yn 24 boeken dy't nûmere binne neffens de letters fan it Gryksk alfabet fan Α oant Ω (haadletters). Alle boeken besteane út trochstrings 800 fersen. De taal is argaysk Homearysk Gryksk en ûnderskiedt him fan it lettere Attysk sawol yn fergelikings as yn morfology. Homearos brûkte in protte útwreide, oant de ferbylding sprekkende fergelikings (letter de Homearyske fergeliking neamd). It is skreaun yn daktylyske heksameters en set útein mei de wurden:
Μῆνιν ἄειδε, θεά, Πηληιάδεω Ἀχιλῆος
Besjong, Goadin, de wrok fan Peleus' soan Achilleus
Der is in twadde epos dat op de Ilias folget en ek oan Homeros taskreaun wurdt: de Odyssee. Dat ferhaalt de tsienjierrige swerftocht fan de Grykske held Odysseus, yn syn besykjen om nei hús werom te kearen. Omdat de god fan de see Poseidon in wrok tsjin him hat, wol dat mar net slagje en fart Odysseus tsien jier rûn, wêryn hy alderlei obstakels tsjinkomt, foardat hy syn thúseilân Itaka berikke kin.
Nederlânske oersettingen en bewurkingen fan de Ilias [bewurkje seksje]
- Homeros : Ilias en Odyssea, In werjefte fan Frans van Oldenburg Ermke dy't trou oan de tekst bliuwt, 1959, Kempische Boekhandel - Retie ;
- Ilios : het verhaal van de Trojaanse oorlog troch Imme Dros, 1999 ; De Zilveren Zoen yn 2000 foar Ilios ; in oersetting en bewurking fan Ilias fan Homerus. ISBN 90-214-6046-7
- Ilias De wrok van Achilles ynlaat en oerset yn Nederlânske Heksameters troch H.J. de Roy van Zuydewijn Nijhoff, 1980 ISBN 90-295-2058-2
- Homerus Ilias oerset troch M.A. Schwartz, mei in neiwurd fan Piet Gerbrandy, Athenaeum - Polak & Van Gennep, Amsterdam 2008 (16e printinge). ISBN 978-90-253-2043-0
- Het lied van Troje, op'en nij ferteld troch Colleen McCullough, De Boekerij, 1998, Amsterdam, oersetter: E. van Rijsewijk (Orizjineel: The Song of Troy, Orion, 1998)
Fryske oersetting [bewurkje seksje]
Fryske oersetting: Homêros, Ilias, Utert, 2004 (Steven Sterk, Utjouwer), oerset troch Klaas Bruinsma, ISBN 9 07 37 89 079.
