Drylts
|
|||||
 |
|||||
| Gemeente | Súdwest Fryslân | ||||
| Ynwennertal (2006) | 3295 | ||||
| Webstee | Webstee fan Drylts | ||||
Drylts (offisjeel Nederlânsk: IJlst) is in stêd yn de gemeente Súdwest Fryslân, mei 3.295 ynwenners (2006), en leit yn it súdwesten fan Fryslân, sa'n 5 km fan Snits, dêr't it oer it wetter fia de Geau mei keppele is. Drylts hat in stasjon oan it spoar Ljouwert-Starum. Oant 2011 wie Drylts it haadplak fan de eardere gemeente Wymbritseradiel. De rie fan de gemeente hat sit yn Drylts.
Ynhâld |
Bestjoerlike skiednis [bewurkje seksje]
Drylts wie in selsstannige gemeente oant it by de gemeentlike weryndieling fan 1 jannewaris 1984 gearfoege waard mei Wymbritseradiel. By dy gemeentlike weryndieling fan 1984 wie besluten dat de trije gemeenten gearfoege wurde moasten; troch swiere protesten binne Wymbritseradiel en Drylts net by Snits foege, mar binne allinnich Drylts en Wymbritseradiel gearfoege. Drylts waard de nije haadstêd. Yn 1985 kaam oan de noardkant fan Drylts it nije gemeentehûs klear. It âlde stedhûs, dat te lyts wurden wie, kaam yn gebrûk as plysjeburo. In oantal jierren letter waard it ferkocht oan partikulieren; it is no in wenhûs. Al is Drylts foar in grut part rjochte op Snits; it hat bygelyks in soad ynwenners dy't yn Snits arbeidzje. Oan de oare kant is der in Drylts in tige ryk ferieningslibben, dat somtiden sels ynwenners fan Snits oanlûkt.
Skiednis [bewurkje seksje]
Drylts is ûntstien oan ien fan de feanfearten yn súdlik Fryslân, dy't as de Ie troch it stedsje rint, en it hat dan ek in bloeitiid hân mei folle skipsbou en dêrtroch ek houthannel. Der hat noch lang yndustry west dy't út dy tradysje fuortkaam, mar oan it begjin fan de 21e ieu binne de lêste parten troch fúzjes út de stêd ferdwûn.
Drylts hat sûnt 1268 stedsrjochten. It is de tredde stêd (nei Starum en Harns) yn Fryslân dy't stedsrjochten krige. It stêdsgebiet grinze oan dat fan Snits, en tegearre waarden de twa stêden omsletten troch de gritenij en letter gemeente Wymbritseradiel.
De stêd wie bekend om syn skipsbou en hannelsposysje. It is ûntstien oan de Alde Ie of Ye, in rivierke tusken de Sudersee of in foarrinder derfan en de Middelsee. Oan dit rivierke dankt it stedsje syn namme. Fan de Ee binne noch mar in pear fragminten oer. Ien dêrfan foarmet de sintrale as fan it stedsje en hat it karakter fan in grêft. Pal foar de huzen lâns rint de strjitte en de tunen lizze oan de oare kant fan de strjitte oan de kant fan de Ie. Dizze oan it wetter grinzende túntsjes, "bleken" of "oertunen" , hearre by de oan de grêften lizzende huzen en waarden eartiids brûkt om de wask te bleken. De tunen binne foar in diel noch yn partikuliere hannen en binne, lykas it eardere stedhûs, brûkt as filmdekor foar de Kameleonfilm Skippers fan de Kameleon mei as regisseur Steven de Jong (2003).
Wiken [bewurkje seksje]
De wiken fan âld nei nij:
|
Yndustriële skiednis [bewurkje seksje]
Yn Drylts siet ek de firma Nooitgedagt dy't ark, houten boartersguod en redens makke. Om 1990 ferfarde it fabryk nei it yndustryrterrein. Dielen fan de âlde fabriken binne sloopt. Der stiet noch mar ien âld gebou, it earste Nooitgedagt fabryk. Dit gebou is renovearre. It lêst boude autentike fabryksgebou - it earste yn Nederlân dat hielendal fan beton makke waard - is medio oktober 2004 sloopt. In pear jier earder hold de firma Nooitgedagt op te bestean troch in oername. Yn it nije gebou sit no in oar bedriuw.
Saillant detail is dat der sa'n tsien jier diskusearre is oer it ynfollen fan it terrein. Al dy tiid stie it gebou der leech en ferpaupere by. Sûnt oktober 2004 is der in diskusje geande oer it behâld fan de âlde fabryksskoarstien. Yn 2007 waard de skoarstien renovearre, wêrby't dizze ta de oarspronklike hichte werombrocht is. Lykwols net as eartiids mitsele waard mar yn de foarm fan in stielen staketsel (keunstwurk).
Medio 2005 is der op it âlde fabryksterrein in nij wenwykje setten. Fierders binne der noch in fiiftal panden foar it âlde Nooitgedagt fabryk boud.
De Rôt [bewurkje seksje]
Mole "De Rat" is in houtseachmole dy't yn 1683 boud waard yn de Saanstreek. Om 1829 helle de eardere Dryltser houthandel Oppedyk de mole nei Drylts om him dêr wer op te bouwen.
De mole wurdt noch brûkt om te seagjen en kin besichtige wurde.
Stedswapen [bewurkje seksje]
Op it wapen Fan lazuer beladen mei in skip fan goud, silende op in see fan lazuer en goud. It skyld is dekt mei in gouden kroan. It wapen wie eartiids in kogge ynstee fan in trijemêster lykas yn it hjoeddeiske wapen. It wapen is bekend sûnt 1584, mar út 1496 is in segel mei in kogge bekend. Op in oar 16e ieusk segel stiet lykwols in soldaat mei in swurd yn de rjochterhân. De kogge is yn de rin fan de tiid faker fan foarm feroare. Uteinlik waard yn 1818 in trijemêster ferliend. Omdat de kleuren net bekend wienen waard it wapen yn rykskleuren ferliend. Neffens in folksferhaal soe it in skip sunder roer wêze en yn it wapen setten wêze, mei't in bepaalde kaptein altiten syn skip sûnder roer de haven yn wist te farren. Op it wapen stiet sûnt 1968 in wat ôfwikende kroan. Ynstee fan de fiifblêdige kroan waard de yn Nederlân frjemde muorrekroan brûkt. Dit wapen kaam ek op gemeentlike foertugen setten. It wapen waard opnomd as hertskyld yn it nijste wapen fan Wymbritseradiel.
Mienskip [bewurkje seksje]
Yn it eardere gymnastyklokaal sit sûnt de santiger jierren 't Mienskipshûs. De Rôt en De Iendracht binne de twa buertferienings. De Twine en De Kogge binne de beide basisskoallen. It Dryltser Kypmantsje is it pleatslike krantsje.
De 'Utherne' is in sportkompleks oan de eastkant fan Drylts (tichtby houtseachmole De Rot) en beslacht in tal sportfjilden en in sporthal (mei 2 sealen).
Ferienings [bewurkje seksje]
- Konkordia - muzyk
- Folk Drylts , shantykoar - koaren
- IJ.V.C. (Dryltser Fuotbal Klub) is sûnt 1925 de pleatslike fuottbalklub, mei as thúsbasis sportpark de Útherne, oan de eastkant fan Drylts.
- Nije Moed - keatsen
- Effekt '78 - tafeltennis
- De Stânfries - turnen, follybal
- Sterke Yerke - siln
- Fierljepferiening
Ynwenners [bewurkje seksje]
Ferskaat [bewurkje seksje]
- Dryltsers wurde ek wol kypmantsjes' neamd, nei in koekjesoarte.
- Yn Drylts stie ek de reedfabryk Frisia, dy't oant 1993 noch redens makke
Strjitten [bewurkje seksje]
Alle strjitten fan Drylts.
Sjoch ek [bewurkje seksje]
Keppeling om utens [bewurkje seksje]
- Webstee fan Drylts.
- Webside oer de skiednis fan Drylts.
- Webstee mole De Rôt
- Oer it doch- en sjochsintrum fan de fa. Nooitgedagt
|
|
|---|
|
Boalsert · Dokkum · Drylts · Frjentsjer · Harns · Hylpen · Ljouwert · Sleat · Snits · Starum · Warkum |
