Burchwert

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje
Burchwert
Flagge fan Burchwert Wapen fan Burchwert
Flagge Wapen
Lokaasje fan Burchwert
Gemeente Súdwest Fryslân
Ynwennertal (2007) 344
Webstee http://www.burgwerd-hichtum.nl
Herfoarme tsjerke fan Burchwert

Burchwert is in doarp yn de gemeente Súdwest Fryslân, benoarden Boalsert. It doarp leit oan de Boalserter Trekfeart, en hat 344 ynwenners (2007). Oant 2011 lei Burchwert yn de eardere gemeente Wûnseradiel.

Skiednis[bewurkje seksje | edit source]

Dieperderhimpolder[bewurkje seksje | edit source]

It doarp ûntstie út in delseting yn it kwelderlânskip yn de tiid dat it wetter noch frij spul hie. Tusken de jieren 900 en 1000 binne yn dizze omkriten de earste diken oanlein. Burchwert heart ta de âldste generaasje terpen yn de omkriten. Om it jier 900 is begûn mei it oanlizzen fan in oantal seediken yn Westergoa. Ien fan dy diken wie de "Dieperderhim". Dy ring gie fan Wytmarsum oant Hartwert en Boalsert. Omdat men it net mei elkoar iens wurde koe oer it ûnderhâld fan de dyk, hawwe der tusken de 13e en 16e ieu 77 dyktrochbrekken west. De lêste oerstreaming wie yn 1570, by Alderheljen. Nei dizze ramp, is hy wer fersterke en ferbettere.

De namme[bewurkje seksje | edit source]

It doarp wurdt yn de 13e ieu neamd as Borghwarth en Borgwaart. Borghwert en Borgwerd komme ek faak foar yn ferskate stikken. De namme Burchwert bestiet út twa dielen. It wurd "Burch", dat "Sterk" of "dyk" betsjut. "Wert", is in útgong dy't in soad foarkomt yn Fryslân en Grinslân. It betsjut soksawat as "Eilân fan wetter omspield" of "Keunstmjittige hichte tsjin de floed opwoeksen". Dat de oarsprong fan it doarp is werom te finen yn syn namme.

De Herfoarme tsjerke[bewurkje seksje | edit source]

De Herfoarme tsjerke fan Burchwert

De herfoarme tsjerke fan Burchwert, stammet grif út de 13e ieu. It is boud yn de romanogoatyske styl. Yn 1515 luts in plonderjende kloft soldaten dwers troch Fryslân, dy't nei alle gedachten ek yn de Burchwerter tsjerke west hawwe. Dêrnei is de tsjerke fannijs yn Goatyske styl boud.
Fan 1724 - 1726 hat de tsjerke in grutte ferbouwing ûndergien en binne de muorren ommitsele mei âlder materiaal. Boppedat binne de finsters fergrutte.

De oarspronklike toer fan de tsjerke wie achtpuntich en hie in spits. Dit docht bliken út in print fan ± 1700. Yn 1816 is de toer ferboud en hat sûnttiids in "spitsbekroaning". De yngong sit oan de noardside. Oan dy kant sit ek de ienichste wizerplaat; dat is te begripen, want de buorren lizze oan de noardkant fan de tsjerke.

Foar de Twadde Wrâldoarloch hie de tsjerke twa klokken. In lytse (getten yn 1512), en in grutten-ien (getten yn 1656) dy't nei de oarloch net weromkomd is.

It oargel út 1735, waard makke troch Michael Schwartzburg en waard oan de tsjerke skonken troch Yttje Buwalda neidat har seis soannen allegear ferstoarn wiene.

De Sint Johannes Kapel[bewurkje seksje | edit source]

De Roomske Sint Johannes kapel fan Burchwert yn 1959

Yn de oarlochsjierren kamen der in soad evakuees nei Fryslân en ek yn Burchwert. De roomsk-katoliken sochten nei in mooglikheid om tichter by hûs tsjerketsjinsten hâlde te kinnen. Men koe nei Boalsert ta, mar troch de situaasje wie soks net altiten fertroud. Yn de oarlochsjierren waarden roomske tsjinsten hâlden yn de konsistoarje of by minsken thús, mar de langsteme nei in eigen tsjerke waard grutter. Yn 1950 is begûn mei de bou, de nije tsjerke hie in kapasiteit fan maksimaal 100 persoanen. Yn de begjinjierren sit de tsjerke fol, letter rûn dit werom nei 50 á 40 persoanen. Sûnt 2000 wurdt der net mear preke en is it gebou te keap setten.

It wapen en de flagge[bewurkje seksje | edit source]

Wapen en flagge fan Burchwert

It wapen fan Burchwert, is werom te finen yn de herfoarme tsjerke fan Burchwert. Op it wapenboerd út 1726, stiet it wapen ôfbylde. In terp, mei dêrop in toer mei oan beide kanten twa stjerren. It wapen fan Burchwert is in sprekkend wapen. De flagge is letter ûntwurpen troch de gemeente Wûnseradiel. Se binne takend yn 1955. De flagge fan de gemeente sels stiet ôfbylde oan de broekskant fan de flagge fan elk doarp út Wûnseradiel. De kleuren op de flagge binne ûntliend oan it wapen, en symbolisearje de greiden om Burchwert hinne.

Moles[bewurkje seksje | edit source]

Flakby it doarp stiet De Hiemerter Mole, in spinnekopmole dy't as helpgemaal ynsetten wurde kin by slimme wetteroerlêst.

Efkes noardeastlik fan Burchwert stiet de Aylvapoldermole, in poldermole dy't yn 2000 wer opboud is.

Mienskip[bewurkje seksje | edit source]

It Doarpshûs is it Doniahûs. Op 21 july 2006 wie in reüny foar ynwenners en âld-ynwoners fan Burchwert. Teffens waard it earste eksimplaar útrikt fan in boek oer de skiednis fan it doarp. Der is in feriening foar Doarpsbelang, in Aktiviteitenkommisje en de Feestkommisje Burchwert-Hichtum.

Skoallen[bewurkje seksje | edit source]

Der wie in iepenbiere skoalle oant 1942. De âldste dokuminten oer dy skoalle binne út 1628. De kristlike skoalle 'It Skûlplak' is yn 1880 oprjochte en in jier letter útein setten. Oan it begjin sieten der 32 bern op skoalle. De start gie muoisum, benammen op finansjeel flak. Letter gienen alle bern fan Burchwert, Hichtum en Hartwert dêr hinne. Hoewol't de skoalle berekkene wie op 60 learlingen, hie de skoalle yn 1900 al 80 learlingen. Dêrnei bleau it wakker gelyk. Pas nei 2003 begûn it bernetal werom te rinnen, yn 2009-2010 hie de skoalle noch 36 learlingen

Op 'e Hichte[bewurkje seksje | edit source]

'Op'e Hichte' is al sûnt 1982 de doarpskrante fan Burchwert. Sûnt 2001 docht it doarp Hichtum ek mei. De mienskiplike krante hjit sûnt 2001 'Op'e hichte fan Burchwert en Op'e paad troch Hichtum'. It pjutteboartesplak hjit 'It Klimmerblêd'. Sûnt it begjin fan de doarpskrante binne der in oantal rubriken dy't faak weromkomme. Dat binne bygelyks "Yn petear mei..." , Nije Bewenners en Wisten-jo-datsjes. Meardere ferienings hawwe steefêst harren eigen side. Op'e hichte ferskynt fjouwer kear yn it jier, yn in oplage fan 190 stiks.

Ferieningen[bewurkje seksje | edit source]

  • biljertferiening De Twastriid
  • iisklup De trije doarpkes
  • keatsklup Sparta
  • badmintonferiening It plúmke
  • muzykferiening Exelcior Burchwert
  • toanielferiening Nij libben
  • frouljusferiening Bidt en werkt
  • begraffenisferien De lêste ear

Befolking[bewurkje seksje | edit source]

In bekende Burchwerter is dichter, skriuwer en oersetter Eeltsje Hettinga.

Strjitten[bewurkje seksje | edit source]

De Opfeart, De Trekfeart, Doniaweg, Hemert, It Klaailân, Kapelstrjitte, Tsjerkhôf, Kleasterwei, Pealdyk, Skoallestrjite, Schwartzenbergwei, Sjungadyk, Trekpaad.

Sjoch ek[bewurkje seksje | edit source]

Boarnen, noaten en referinsjes[bewurkje seksje | edit source]

Boarnen, noaten en/as referinsjes: