Boarnwert

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje
Boarnwert
Flagge fan Boarnwert Wapen fan Boarnwert
Flagge Wapen
Lokaasje fan Boarnwert
Gemeente Dongeradiel
Ynwennertal (2004) 110
Webstee []

Boarnwert is in doarp yn Dongeradiel dat wat fansiden wegen leit. It hat altyd in frijwat lyts doarp west. De sa'n 110 ynwenners binne yn grutter tal as it wol west hat. Boarnwert hie in frij grutte terp, dy't grutter wie as dy fan de buordoarpen Foudgum en Brantgum. De terp is hjir ek foar in part ôfgroeven. Oan de ringwei is noch te sjen hoe grut de terp west hat. Ek is fan de pleats oan de noardkant te sjen dat dy op it restant fan de terp leit.

Der wurdt tocht dat de doarpsnamme 'terp oan it wetter' betsjut. Dat soe kinne want oan 'e noardkant hat de Boarnwerter Mar lein. Dy mar, in reidpoel, is yn 1853 droechlein.

Gebouwen[bewurkje seksje | edit source]

De Tsjerke[bewurkje seksje | edit source]

Yn Boarnwert wurdt yn de twadde Fuldalist (945) Brunnenuurt neamd. Der wurdt wol tocht dat de tsjerke dy't der doe stie oan Bonifatius wijd wie, as in earbetoan oan de marteler. De tsjerke dy't der no stiet is wijd oan Marije. Soks barde wol faker. As der oare eigners kamen, krige de tsjerke ek in oare patroan.

Yn 1845 wie de toer der net mear en waard de klok yn in 'kapel' oan it westwurk hongen en earst yn 1884 komt it tuorke op it dak. De tsjerke hat in rûne 'absis' hân (± 1200) efter de rjochte east-slútmuorre fan ± 1816 sa't dy no noch is. Op de westgevel stiet in dakruter mei dêryn in klok út 1653, getten troch Eppe van den Arck. It dak fan de tsjerke is foar in part belein mei mûontsen en nonnen (holle en bolle dakpannen). De noardlike yngongspartij is fersierd mei in ynswinke halsgevel út 1751, dy't út de eardere pastorije yn De Lytse Jouwer kaam, en hat in rysk opskrift.

By it boukundich ûndersyk fan 1979 binne oerbliuwsels fan fresko's fûn op de oergong fan skip nei absis. Yn de tsjerke binne noch âlde sarken te finen. De moaiste is dy fan Frans fan Aylva en Rixt fan Unia. Dy is makke troch Benedictus Gerbrands fan wa't der mear sarken bewarre bleaun binne. Fierders binne der noch sarken fan dûmny’s te finen. De tsjerke is oerdroegen oan de Stifting Alde Fryske Tsjerken.

Minnoltsmastate[bewurkje seksje | edit source]

Oan de eastkant fan it doarp lei Minnoltsmastate. Yn de 17e ieu wurdt it beskreaun as in fraaye plaats. In bekende bewenner hat Juw fan Aylva west. Yn 1547 ferstoar dêr Luts Minnoltsma, de frou fan Sijdtje fan Aylva. Sijdtje wie grytman fan West-Dongeradiel (1517) en olderman fan Dokkum (1543), te fergelykjen mei wat no in wethâlder is, beneamd troch Karel V.

Master Pelmolen[bewurkje seksje | edit source]

Boarnwert hie ek in skoalle. Neffens van der Aa, hie de skoalle 13 learlingen. Dat in fetpot wie it net foar de master; syn ynkommen wie 200 gûne yn 't jier.

Om sa 1850 hinne stie dêr J.H. Pelmolen as master. Hy hie in grutte húshâlding en it wie sa skrabjen om 'e kant.

Master besleat dêrom om nei Amearika te emigrearjen. As it no allinne om it jild gien is, is net wis. Master koe wolris ta de Ofskiedenen heard hawwe. Hy hat yn brieven oan syn sweager, J.K. Heeringa, ferslach dien oer syn reis dy't him nei Pella yn Iowa brocht.

Heeringa skynt dy brieven ek oan oaren lêze litten te hawwen. De Dokkumer útjouwer A. Schaafsma seach der brea yn. Yn 1859 kaam der sa by him in boekje út mei de ûnderfinings fan master Pelmulder.

Boarnwertershoeke[bewurkje seksje | edit source]

Op de hoeke fan de wei fan Dokkum nei Holwert en Ferwert is oan de ein fan de 19de ieu it buorskip Boarnwertershoeke ûnstien. Dêr stiet de Grifformearde tsjerke út 1916 fan de arsjitekt Ane Nauta. De tsjerke is no de tsjerke fan de Protestantske Gemeente fan Boarnwert en Raard. Ek stiet dêr de skoalle: "Bernewird".

Boarnwerterhuzen en Betterwurd[bewurkje seksje | edit source]

Oan de Alde Peazens leit it buorskip Boarnwerterhuzen. De namme Boarnwerterhuzen wiist derop dat it plak jonger is as Boarnwurd, mar inkele terpen tsjutte op ûntstean ear't men diken begûn oan te lizzen, dat it sil foar ±1100 west hawwe.

Fan âlds foel ek Betterwurd ûnder Boarnwert. Meiïnoar foarmen dizzen de njoggende stim yn West-Dongeradiel.

Befolking[bewurkje seksje | edit source]

Strjitten[bewurkje seksje | edit source]

  • Aylvastrjitte -
  • Betterwurd - buorskip Betterwurd
  • Boarnwerterhuzen - buorskip Boarnwerterhuzen
  • De Herne - herne betsjut 'hoeke'
  • De Keegen -
  • Foudgumerwei - doarp Foudgumerwei
  • Tsjerkepaad - paad nei de tsjerke
  • Parallelwei -
  • Raarderwei - nei it doarp Raard.

Sjoch ek[bewurkje seksje | edit source]

Boarnen, noaten en referinsjes[bewurkje seksje | edit source]

Boarnen, noaten en/as referinsjes: