Blessum

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje
de himrik fan Blessum
Blessum
tsjerkje fan Blessum

Blessum is in terpdoarpke yn Menameradiel mei likernôch 90 ynwenners (2006). It leit tichtby Deinum en Boksum. It doarp is foar har ferieningslibben beammen oanwiisd op Deinum.

It âldste hûs fan Blessum is Buorren nr. 6. De skuorre fan de pleats foar de tsjerke oer oan de Buorren nr. 2 hat it heechste dak fan alle pleatsen yn Fryslân. Noardlik fan Blessum rint de Blessumerfeart, dy't útkomt yn it Van Harinxmakanaal. It âlde haventsje fan Blessum leit oan De Wâl, it ienige sydstrjitsje fan de Buorren. Dêr leinen yn it begjin fan de tweintichste ieu de skûtsjes oan om turf te bringen en terpierde yn te laden. Want ek de Blessumer terp is foar it grutste part ôfgroeven. Sintraal punt oan de Buorren foarmet de doarpspomp tusken Buorren 8 en Buorren 6. En dan binne der noch de linebeammen. Al generaasjes stean se yn de Buorren en om de tsjerke, ûnderhâlden troch de Blessumers. It boek 'De sûnde fan Haitze Holwerda' fan Ulbe van Houten spilet him op de pleats Terphûs oan de Blessumerdyk yn Blessum.

De greiden ten suden en ten westen fan it doarp wurde noch altiten trochsnien troch de slinken fan de eardere Middelsee. Ieuwenâlde tsjerkepaden rinne fan Blessum nei de doarpen Boksum en Deinum. It paad nei Hilaard is ferdwûn. Oant de jierren santich wurken de measte ynwenners fan Blessum op de seis pleatsen yn en om ot doarp. De meganisaasje ferdreau de "feinten" en "fammen". Minsken fan bûten ûntdekten it doarpke oan de ein fan de Blessumerdyk. Alde en nije Blessumers (begjin 2010 presys 88 stiks) wenje neist elkoar oan de Blessumerdyk, de Buorren, de Wâl, de Mieddyk en it Sùd.

It doarp is troch de Blessumer Feart nei it noarden ûntsluten, rjochting Harnzer Trekfeart (no Van Harinxmakanaal). Oer de wei koe en kin it doarp allinnich fanút it easten oer de Blessumerdyk berikt wurde. It doarp is sá lyts dat de tsjerke ek tagelyk doarpshûs is.

Yn de moderne tiid is de isolearre en dus rêstige lizzing fan it doarp sterker wurden. Yn it noarden is yn 1863 it Spoar Ljouwert - Harns komd en yn it lêste kwart fan de 20e ieu de Westergoawei mei ferkearspleinen, eastlik fan it doarp.

Skiednis[bewurkje seksje | edit source]

Al yn de 9e ieu moat der bewenning op it stee fan it Blessum fan no west hawwe. Ut dy tiid is in gouden pinkring fûn, mei it laam gods as gravuere. Blessum sels is yn de iere Midsieuwen ûntstien, west fan de Middelsee. It doarp wurdt al om 1250 as Blesingum neamd.

States[bewurkje seksje | edit source]

By Blessum hawwe twa states stien:

Ringiastate

Oan de oprydleane tichtby de tsjerke steane twa homeiepeallen mei de namme Ringiastate. It paad liedt nei it stee dêr't ea Ringiastate stie. De earste bewenner wie Doeke Rinia. Yn 1469 wie hy rjochter yn it gebiet. De lêste Rinia fan Blessum wie Haye. Om 1570 kaam de state troch houlik en fererving yn besit fan de famyljes Bouritius en Fan Glinstra. Epeus fan Glinstra, griffier fan it Hof fan Fryslân (en boaske oan dichteresse Eelkje fan Bouricius), brûkte de state yn de simmermoannen as 'twadde wente'. Hûs en hof binne yn 1832 ôfbrutsen.

Wismastate

Wismastate wie stamslot fan de Wissema's, it stie krekt besuden fan Blessum op in terp. Oan de súdkant de yn de 18e ieu sloopte Wismastate dêr't de stinzepoarte fan oant 1809 noch bestie, en oan de westkant de Ringiastate, in state út de 15e ieu yn de foarm fan in steatlike pleats dy't ek platsmiten waard. Yn 1809 is ek it poartegebou ôfbrutsen. Yn de tsjerke fan Blessum leit in grêfstien fan ien fan de Wissema's, Jan (1558-1616). Hy troude mei Lisck, dochter fan Doeke fan Eminga, abbekaat oan it Hof fan Fryslân.

Op beide stateterreinen binne nije pleatsen boud. Op it terrein fan Ringiastate barde dat yn 1823. Oan de kant fan de Buorren is in âldere herinnering oan de state bewarre bleaun. It binne homeiepeallen út de iere 18e ieu. De fjouwerkante groeve pylders binne kanneleard en drage byldhoude fazen yn barokfoarmen. De Buorren binne earder beseame west mei liedlinebeammen. Dizzen binne troch oare beammen ferfongen, mar om it tsjerkhôf steane noch wol liedlinebeammen.

Tsjerke[bewurkje seksje | edit source]

Tsjerke fan Blessum

De oan Maria wijde tsjerke fan Blessum is fan omtrint 1250. Yn alle gefallen binne de âldste fûneminten troch muontsen makke om 1250 hinne.
Yn it ynterieur falle de skilderde draperyën om it oargelfront op. It lykwichtige tsjerkemeubilêr komt út de 19e ieu. Ek it oargel út 1659 is tige bysûnder en is hielendal restaurearre. Op ien fan de tekstboerden wurdt omtinken jûn oan de Slach by Boksum. Fan de 1000 deaden soenen hjir 120 begroeven lizze. De noardmuorre mei ier-goatyske spitsbôgefinsters en it koar mei in trijesidige sluting is út de 14e ieu. Om 1500 hinne is it tsjerke fernijd. Der kaam doe in yngongspartij mei in omlisting mei siermitselwurk, wringde kolonetten, en in lytse byltnis.
De súdlike gevel is foar it grutste part fernijd en hat grutte rûnbôgefinsters. De mânske toer hat wierskynlik noch in kearn út de 13e of iere 14e ieu, mar hy krige yn 1879 in ommitseling en der waard in ynsnuorre toerspits op setten.

Untwikkeling ynwennertal[bewurkje seksje | edit source]

Strjitten[bewurkje seksje | edit source]

Blessumerdyk, Buorren, De Wâl, It Súd, Mieddyk.

Sjoch ek[bewurkje seksje | edit source]

Keppeling om utens[bewurkje seksje | edit source]