Akwadukt

Romeinsk akwadukt by Segovia, Spanje

In akwadukt is in brêge foar in wetterrin (rivier, kanaal) of in wetterlieding, wêrby't oare (ferkears)streamen ûnder it wetter troch laat wurde.

Tapassingen

Rom foar it begjin fan de jiertelling waarden akwadukten al brûkt as wichtich ûnderdiel fan irrigaasjesystemen. Bekend binne ek de grutte Romeinske akwadukten (aqua=water, ducere=liede), dy 't grutte stêden fan drinkwetter foarseagen. Guon dêrfan koenen sa'n 190.000 m³ de dei oerbringe (Chanson, 2000). Yn Rome wurde inkele akwadukten ek hjoeddedei noch foar dat doel brûkt.

Pas letter waarden ek akwadukten boud foar it skipfeartferkear. Yn Fryslân giet it hieltiten om in wei dy't in wetterwei ûnderlân krúst, mar yn oare lannen binne ek befarbere akwadukten boud op it plak wêr't twa wetterwegen mei ferskillende wetterhichtes inoar kruse. Minstens ien fan beide krusende wetterwegen is yn dat gefal dus keunstmjittich. In akwadukt yn in auto(snel)wei hat in soad wei fan in tunnel. It grutte ferskil is dat by in akwadukt de wetterwei troch in betonnen bak streamt, wylst by in tunnel allinnich mar sprake is fan in konstruksje ûnder de oarspronklike bêding troch.

Romeinske akwadukten

Inkele bekende Romeinske akwadukten binne te finen yn:

• Súd-Frankryk (Pont du Gard)
• Caesarea, Israël
• Segovia, Spanje
• Mérida, Spanje
• Tarragona, Spanje

Akwadukten yn Fryslân

Akwadukt by Grou

• Ie-Akwadukt yn de Ie by Wâldsein, (N928); 2007
• Akwadukt Galamadammen yn it Johan Frisokanaal by Koudum, (N359); 2007
• Houkesleat Akwadukt yn de Houkesleat by Snits, (Rûnwei Snits); 2003
• Akwadukt Jeltesleat yn de Jeltesleat by De Hommerts, (N354); 2007
• Leppa Akwadukt yn de De Boarn by Akkrum (A32); 1996
• Prinses Margriettunnel yn it Prinses Margrietkanaal, (A7); 1978
• Akwadukt Mid-Fryslân yn it Prinses Margrietkanaal by Grou (A32); 1992
• Akwadukt Langdeel besuden Ljouwert, Rykswei 31; 2006
• Akwadukt De Geau yn de Geau by Grou, Rykswei 7 (A7); 2008

Akwadukten yn Nederlân

It Gouwe-akwadukt.

• Alphen-akwadukt yn de Gouwe by Alfen oan de Ryn (N11); 1998
• Cortlandt-akwadukt yn de Ringfeart fan de Zuidplaspolder, yn Nieuwerkerk aan den IJssel (A20); 1984
• Gaachakwadukt yn de Gaach by Schipluiden (A4); 1998
• Gouwe-akwadukt yn de Gouwe by Gouda (A12); 1981
• Rien Nouwen Akwadukt yn it Gein by Abcoude foar it spoar Amsterdam-Utert; 2006
• Akwadukt Ringfeart Haarlimmermar yn de Ringfeart fan de Haarlimmermarpolder by Nieuwe Wetering (A4); 1958
• Akwadukt Feluwemar yn de Feluwemar by Hurderwyk (N302); 2003
• Vlietakwadukt by Leidschendam, (N14); 2003
• Waterdrager yn de Ringfeart fan de Zuidplaspolder, yn it sintrum fan Nieuwerkerk aan den IJssel

Akwadukten yn Belgje

• Le pont-canal du Sart te Houdeng-Aimeries by La Louvière

Navidukt

In navidukt is ek in akwadukt, mar dan mei in skutslûs yn de wetterrin. It ienige Nederlânske navidukt leit by Inkhuzen yn de Houtribdyk, it Navidukt Krabbersgat.

Keppeling om utens

• [1] 5 nije akwadukten yn Fryslân
• [2] List mei 600 Romeinske akwadukten wêrfan 25 yn detail beskreaun

Boarne

• Chanson, H. (2000).

Dit materiaal is beskikber by Wikimedia Commons as Aqueduct en wurdt mooglik ek brûkt by oare Wiky-projekten.